Otrzymujemy kolejne listy z wakacyjnych podróży, o które prosiliśmy w ubiegłym roku. Ten, dostaliśmy tuż po rozpoczęciu wojny w Iranie, gdy wielu Polaków miało problemy z powrotem do Polski z Bliskiego Wschodu. Malta była i nadal jest kierunkiem dość bezpiecznym dla naszych rodaków, a cena i gwarantowana pogoda nadal przyciągają Polaków.
fot. Łukasz Biskup/ zachód słońca Bugibba
Pośrodku Morza Śródziemnego leży archipelag wysp, który przez tysiąclecia był miejscem spotkania kultur i cywilizacji. Malta to kraj niewielki pod względem powierzchni, lecz niezwykle bogaty w historię i krajobrazy. Na obszarze zaledwie kilkuset kilometrów kwadratowych można zobaczyć prehistoryczne świątynie starsze niż piramidy, średniowieczne miasta rycerzy oraz jedne z najpiękniejszych wybrzeży Morza Śródziemnego.
Jednym z najlepszych momentów na poznanie wyspy jest wiosna, kiedy Malta ukazuje swoje najbardziej naturalne i kolorowe oblicze.
fot. Łukasz Biskup/ port Senglea
Malta wiosną – klimat, krajobraz i roślinność
Klimat- wiosna na Malcie trwa od marca do maja i należy do najprzyjemniejszych okresów w roku. Temperatura powietrza zazwyczaj wynosi 18–24st. Celsjusza, a dni są słoneczne i łagodne.
W przeciwieństwie do gorącego lata, kiedy temperatura może przekraczać 35 st. Celsjusza, wiosna sprzyja zwiedzaniu i długim spacerom. Powietrze jest świeże, a bryza znad morza łagodzi ciepło słońca. Dzięki temu wiosna jest idealnym czasem na odkrywanie historycznych miast i stanowisk archeologicznych rozsianych po całej wyspie.
fot. Łukasz Biskup/ klify Dingly
Ukształtowanie terenu
Malta jest wyspą wapienną, co oznacza, że większość jej krajobrazu tworzą jasne skały i klify. To właśnie z tego kamienia powstała niemal cała architektura wyspy – od prehistorycznych świątyń po barokowe pałace.
Wybrzeże Malty jest bardzo urozmaicone. Można tu spotkać:
• wysokie klify spadające do morza;
• skaliste zatoki;
• naturalne porty;
• niewielkie piaszczyste plaże.
fot. Łukasz Biskup/ Valetta, Zajazd Kastylijski, siedziba premiera
W centralnej części wyspy znajdują się łagodne wzgórza, na których od wieków powstają tarasy rolnicze oddzielone kamiennymi murkami.
Roślinność wiosenna
Po zimowych opadach Malta na kilka miesięcy zmienia się w zieloną wyspę. Wzgórza pokrywają się roślinnością, a wśród skał pojawiają się dzikie kwiaty.
Najczęściej spotykane rośliny to:
• tymianek i oregano;
• krzewy kaparów rosnące na murach;
• opuncje (kaktusy figowe);
• drzewa oliwne;
• cytrusy i migdałowce.
fot. Łukasz Biskup/ Mdina, kościół Zwiastowania XVII w.
Zapach śródziemnomorskich ziół unoszący się w powietrzu jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów maltańskiej wiosny.
Megalityczne świątynie
Malta jest jednym z najważniejszych miejsc archeologicznych Europy. Na wyspach odkryto liczne megalityczne świątynie, które powstały między 3600 a 2500 rokiem p.n.e.
fot. Łukasz Biskup/ bazylika Chrystusa Króla w Paoli
Hypogeum – podziemna świątynia Malty i jedyny taki obiekt (skala światowa)
Jednym z najbardziej tajemniczych miejsc na świecie jest Ħal Saflieni Hypogeum. To podziemny kompleks świątynny wykuty w skale około 3300 roku p.n.e.. Składa się z trzech poziomów, licznych komór i korytarzy.
fot. Łukasz Biskup/ Hypogeum
Najbardziej znanym pomieszczeniem jest komnata wyroczni, której wyjątkowa akustyka powoduje rezonans głosu w całym kompleksie.
Hypogeum pełniło prawdopodobnie funkcję zarówno świątyni, jak i nekropolii – znaleziono tu szczątki ponad siedmiu tysięcy ludzi. Unikalny na skalę światowa obiekt do którego bilety należy zamawiać nawet z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem.
fot. Łukasz Biskup/ Birgu, zabudowa balkonów
Valletta – stolica rycerzy
Stolicą kraju jest Valletta. Miasto powstało po wydarzeniu znanym jako Great Siege of Malta, kiedy rycerze zakonu joannitów obronili wyspę przed Imperium Osmańskim. Po zwycięstwie nad imperium osmańskim rycerze zakonu Knights Hospitaller postanowili stworzyć nową stolicę – miasto idealne pod względem obronnym i urbanistycznym.
Projekt opracował włoski architekt Francesco Laparelli, uczeń Michała Anioła. Jego koncepcja była jak na XVI wiek niezwykle nowoczesna.
fot. Łukasz Biskup/ zachód słońca Bugibba
Najważniejsze cechy urbanistyczne Valletty:
• regularna siatka ulic przecinających się pod kątem prostym;
• szerokie główne arterie umożliwiające przewiew powietrza;
• bastiony i fortyfikacje otaczające całe miasto;
• strategiczne punkty widokowe kontrolujące port.
Dzięki temu Valletta jest jednym z najlepszych przykładów renesansowego miasta twierdzy. Cała Valletta zbudowana jest z lokalnego wapienia, który ma ciepły, złotawy kolor. W zależności od pory dnia światło zmienia jego odcień od jasnego kremowego po intensywnie pomarańczowy.
Maltański wapień jest stosunkowo miękki, dlatego architekci mogli tworzyć niezwykle bogate dekoracje kamienne.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów architektury Valletty są zamknięte drewniane balkony.
fot. Łukasz Biskup/ Birgu
Powstały one w XVII wieku i pełniły kilka funkcji:
• chroniły przed słońcem;
• umożliwiały obserwowanie ulicy bez wychodzenia z domu;
• poprawiały wentylację pomieszczeń.
Balkony są często malowane w intensywnych kolorach: zielonym, niebieskim lub czerwonym, co tworzy niezwykle fotogeniczny kontrast z jasnym kamieniem budynków.
Najważniejszym zabytkiem miasta jest St John's Co-Cathedral. Z zewnątrz katedra wydaje się stosunkowo surowa, jednak jej wnętrze jest jednym z najbogatszych przykładów baroku w Europie.
Ciekawostki architektoniczne:
• posadzka składa się z ponad 400 marmurowych nagrobków rycerzy;
• wnętrze pokrywają złocone dekoracje i rzeźby;
• sklepienia zdobią monumentalne freski.
Najcenniejszym dziełem sztuki jest obraz Caravaggia „Ścięcie św. Jana Chrzciciela”.
fot. Łukasz Biskup
Birgu – miasto rycerzy
Jednym z najstarszych miast wyspy jest Birgu. Zanim powstała Valletta, to właśnie tutaj znajdowała się główna siedziba rycerzy. Najważniejszą budowlą jest Fort St Angelo, który przez wieki kontrolował wejście do Wielkiego Portu.
Mdina – ciche miasto
Dawna stolica Malty – Mdina – znajduje się na wzgórzu w centralnej części wyspy. Miasto otoczone jest potężnymi murami obronnymi i znane jest jako „Ciche Miasto”, ponieważ mieszka tu niewielu mieszkańców. Najważniejszym zabytkiem jest St Paul's Cathedral. Mdina jest zupełnie innym światem niż Valletta. Miasto powstało znacznie wcześniej – jego początki sięgają czasów fenickich i rzymskich.
W przeciwieństwie do Valletty Mdina nie została zaprojektowana według regularnego planu. Jej układ przypomina labirynt wąskich uliczek.
Takie rozwiązanie miało kilka zalet:
• utrudniało orientację potencjalnym napastnikom;
• chroniło przed silnym słońcem;
• zapewniało cień i chłód w gorącym klimacie.
Monumentalna brama prowadząca do Mdiny jest jednym z najbardziej fotografowanych miejsc na Malcie. Stała się również znana dzięki serialowi Game of Thrones, gdzie wykorzystano ją jako bramę miasta King’s Landing.
Katedra św. Pawła
Centralnym punktem miasta jest St Paul's Cathedral. Świątynia została zbudowana w stylu barokowym po trzęsieniu ziemi w XVII wieku.
Charakterystyczne elementy architektury:
• monumentalna kopuła;
• bogate dekoracje kamienne;
• marmurowe wnętrza.
Plac przed katedrą jest jednym z najbardziej obleganych (także fotografów) miejsc w Mdinie. Mdina jest nazywana „Cichym Miastem”, ponieważ mieszka tu bardzo niewielu mieszkańców.
Wieczorem, gdy większość turystów opuszcza miasto, uliczki pogrążają się w ciszy, a kamienne mury oświetlają ciepłe światła latarni.
Dwa najważniejsze historyczne miasta Malty reprezentują zupełnie odmienne epoki i style urbanistyczne. Valletta to przykład renesansowego miasta twierdzy z monumentalną barokową architekturą. Mdina natomiast zachowała charakter średniowiecznego miasta o wąskich ulicach i kameralnej atmosferze.
Najpiękniejsze miejsca przyrodnicze Malty
Blue Lagoon
Blue Lagoon znajduje się na małej wyspie Comino pomiędzy Maltą a Gozo. Laguna słynie z niezwykle przejrzystej wody i jasnego dna, które nadaje wodzie intensywnie turkusowy kolor.
Klify Dingli
Dingli Cliffs to najwyższe klify Malty, wznoszące się ponad 250 metrów nad poziomem morza. To jedno z najlepszych miejsc na wyspie do oglądania zachodów słońca nad Morzem Śródziemnym.
Marsaxlokk – wioska rybaków
Na południowym wybrzeżu wyspy znajduje się Marsaxlokk. Wioska znana jest z kolorowych łodzi luzzu, które mają namalowane oczy – symbol ochrony pochodzący jeszcze z czasów fenickich.
Podsumowanie - Malta jest miejscem wyjątkowym. Na niewielkiej wyspie można zobaczyć ślady kilku tysięcy lat historii, od prehistorycznych świątyń i podziemnego Hypogeum po barokowe miasta rycerzy. Wiosną wyspa staje się szczególnie piękna – zielone wzgórza, zapach ziół i błękit Morza Śródziemnego tworzą krajobraz, który od wieków przyciąga podróżników. Malta to nie tylko kierunek wakacyjny. To żywa kronika historii ludzkości, zapisana w kamieniu i słońcu Morza Śródziemnego.
Autor: Łukasz Biskup, Polska