20 stycznia 1920 roku do miasta wkroczyły pierwsze oddziały Wojska Polskiego, po 148 latach zaborów. Niezwykle uroczysty powitanie wojskowych oddziałów, w tym baonu saperów i szwadronu 16. Pułku Ułanów Wielkopolskich, odbyło się na Starym Rynku w Bydgoszczy, gdzie przemówienie wygłosił dr Jan Biziel, obecny patron Szpitala Uniwersyteckiego w grodzie nad Brdą.
fot. Archiwum Cyfrowe Wojska Polskiego/ dr Jan Biziel przemawia na Starym Rynku
Honorowym komendantem miasta został płk Witold Butler.*
*/ Od 2 do 7 maja 1919 dowodził, jako p.o. frontem południowym. 7 lipca 1919 wyznaczony został zastępcą dowódcy garnizonu. Zorganizował kurs saperski dla żołnierzy 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. 20 stycznia 1920 wkroczył do Bydgoszczy i został pierwszym komendantem miasta.
Przejęcie cywilnej władzy w Bydgoszczy nastąpiło jednak już 19 stycznia 1920 roku, wtedy niemiecki burmistrz pokojowo przekazał swoje obowiązki prezydentowi miasta Janowi Maciaszkowi.* Jak powiedzieliśmy na wstępie do miasta, 20 stycznia wkroczyły jednostki Wojska Polskiego (strzelcy wielkopolscy, artylerzyści, baon saperów, ochotnicy). Już 22 stycznia do miasta uroczyście wjechał dowódca Frontu Wielkopolskiego gen. Dowbór-Muśnicki (pozostający w konflikcie z Józefem Piłsudskim) . Była uroczysta msza św., defilada, rozmowy z Bydgoszczanami.
*/ Jan Maciaszek – za jego prezydentury do granic administracyjnych Bydgoszczy włączono 18 gmin podmiejskich, w większości zamieszkanych przez Polaków. Prezydent rozpoczął budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na przedmieściach, dbał o budowę i rozwój szkolnictwa polskiego, angażował się w sprawy Teatru Miejskiego.
Przypomnijmy, że 11 listopada Ententa i Republika Niemiec zawarły porozumienie w Compiègne, zakończyła się tym samym I wojna światowa, a droga powrotu Bydgoszczy do Macierzy nie była tak oczywista. Marszałek Józef Piłsudski został naczelnikiem Państwa Polskiego, a data została zapisana w annałach historii jako symbol odzyskania niepodległości. Jeszcze w 1920 roku część Pomorza i Kujaw nadal pozostawało poza granicami naszego państwa.
Do pełnej niepodległości przyczynił się także wybuch zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego (1918/1919), a powstańcy opanowali Wielkopolskę, Pałuki, część Kujaw Zachodnich (Inowrocław, Kruszwica, Strzelno, Żnin, Pakość, Mogilno). 28 czerwca 1919 roku podpisano traktat wersalski podczas konferencji pokojowej w Paryżu. Wynikiem podpisania traktatu wersalskiego było między innymi przyłączenie Pomorza i Kujaw zachodnich do Macierzy, ale Niemcy ratyfikowały traktat dopiero w styczniu 1920 roku (10 stycznia). Ostateczny kształt granic północnych II Rzeczypospolitej został ustalony dopiero w 1924 roku.
Bydgoskie uroczystości 106. rocznicy powrotu miasta do Macierzy odbędą się na Starym Rynku o godz. 12.00 - uroczysta msza św. w bydgoskiej farze, a później kompania honorowa i złożenie kwiatów pod Pomnikiem Walki i Męczeństwa.
redakcja autoflesz.com