Bydgoszcz otrzymała prawa miejskie już 19 kwietnia 1346 roku, dzięki królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Akt lokacyjny - na prawie magdeburskim - dał miastu nowe możliwości gospodarcze i handlowe. Z tej okazji mieszkańcy regionu, goście, Bydgoszczanie będą mogli uczestniczyć w tym pięknym jubileuszu. My przygotowaliśmy krótką informację o tej rocznicy, pokazujemy także zdjęcia dawnej i obecnej Bydgoszczy.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Bydgoszcz ma już 680 lat
Najstarsza zachowana pisemna notatka o grodzie kasztelańskim Budegac pochodzi z 1238 roku. Została zamieszczona w porozumieniu pomiędzy zakonem krzyżackim i Kazimierzem, księciem kujawskim.
Krzyżacy często nękali gród kasztelański, a od czasu zagarnięcia Pomorza Gdańskiego w 1309 roku stanowili stałe zagrożenie dla zalążków miasta, szczególnie w latach 1327-1329. Przypomnijmy, że pobliski Wyszogród, po złupieniu, spaleniu już nigdy się nie podniósł.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Na skutek traktatu kaliskiego, z rąk krzyżackich, Bydgoszcz odzyskał król Kazimierz Wielki. W zamyśle króla Bydgoszcz miała odegrać ważną rolę jako wysunięty punkt obronny i ośrodek handlowo-gospodarczy Kujaw. Król już 19 kwietnia 1346 roku wystawił w Brześciu Kujawskim dokument lokacyjny dla nowo powstającego miasta. Miasto (nad dwoma rzekami Wisłą i Brdą), początkowo zwane Bidgosczą miało przestrzegać prawa magdeburskiego. Nazwa królewska Kunigesburg (miasto królewskie), nadane przez króla Kazimierza nie przyjęła się.
Miedzioryt, panorama Bydgoszczy z 1657 roku autorstwa szwedzkiego kartografa Erika Jonssona Dahlberga, reprodukcja z albumu "Fara Bydgoska"
Niestety nie mamy kopii oryginalnego aktu lokacyjnego na prawie magdeburskim, ale publikujemy odpis transumptu Kazimierza Jagiellończyka z 1484 roku, potwierdzający dokument lokacji Bydgoszczy z 19 kwietnia 1346 roku. Dokument ten znajduje się w zbiorach Archiwum Państwowego w Bydgoszczy.
fot. Archiwum Państwowe w Bydgoszczy/Hanna Sowińska, Express Bydgoski
Szybki rozwój miasta
Pierwszy okres rozkwitu miasta przypada na lata 1466-1600, gdy wykorzystywano swobodę żeglugi po Wiśle, wtedy miasto było ważnym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym, a pobliski Wyszogród odegrał ważną rolę. Brda zaś była znakomitym przykładem wykorzystania jej meandrów do napędu licznych młynów, zakładania spichrzów zbożowych, handlu drewnem czy wyrobami miejscowego rzemiosła. Już wtedy powstawały liczne zakłady piwowarskie, mennice (a nawet kopalnie soli).
fot. fotopolis, fotopolska.eu/ fot.1 spichrza, fot. 2 most Sulimy-kamińskiego z widocznym teatrem, fot.3 kościół Klaryski, fot. 4 dawny budynek Technikum Kolejowego Ministerstwa Komunikacji, Kanał Bydgoski i Technikum Mechaniczno-Elektryczne przy ul. Świerczewskiego/Dolina
Bydgoszcz w okresie międzywojennym (1920–1939) i w czasie II wojny światowej (1939–1945)
To był trudny okres, miasto i jego mieszkańcy doświadczyli dramatycznych przemian, świadomie przechodząc okres kształtowania polskiej tożsamości – od odzyskaniu niepodległości, aż do traumatycznej okupacji niemieckiej.
Po 123 latach zaborów, 20 stycznia 1920 roku, wojska polskie pod wodzą gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego wkroczyły do miasta, przejmując pokojowo z rąk niemieckiego burmistrza klucze do miasta. Bydgoszcz wróciła do Macierzy.
fot. fotopolis, fotopolska.eu/ fot. 1 Dworzec Główny, fot. 2 Pierzeja na Starym Rynku, fot. 3 Budynek Dyrekcji Pruskiej Kolei Wschodniej przy ul. Dworcowej, fot. 4 Hotel "Pod Orłem", fot. 5 Rybi Rynek
Miasto i polscy mieszkańcy dość szybko wkroczyli na ścieżkę rozwoju; rozpoczął się boom mieszkaniowy. Po wojnie Bydgoszcz stała się nawet stolicą województwa pomorskiego (od 1950 roku), a przemysł i handel był widoczny na polskiej mapie gospodarczej. Już wtedy włodarze miasta widzieli spory potencjał w Kanale Bydgoskim.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Bydgoszcz... obecnie
Dziś Bydgoszcz, po powrocie w styczniu 1920 roku do Macierzy, jest prężnym ośrodkiem naukowym, kulturalnym, gospodarczym, ma własne lotnisko międzynarodowe (a także niewykorzystywane lotnisko wojskowe). Status trzech ważnych uczelni – Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Politechniki Bydgoskiej i Akademii Muzycznej (z przepięknym kampusem) jest niepodważalny. Bydgoszcz jest także ważnym miastem dla NATO (Centrum Szkolenia Sił Połączonych NATO JFTC), jak również dla polskiej armii, (d. II Okręg Wojskowy, obecnie jednostki wojskowe współpracujące i zabezpieczające struktury NATO).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Nie sposób niezauważony, że gród nad Brdą jest także ważnym ośrodkiem kultury (Opera Bydgoska - budowa czwartego kręgu, Filharmonia Pomorska, Teatr Polski, Teatr kameralny, kinoteatr Adria); mamy też Zespół Pieśni i Tańca "Ziemi Bydgoska”, orkiestry (Orkiestra Wojskowa, Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Pomorskiej czy Kolejowa Orkiestra Dęta).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Stary Rynek
Kolej na Stary Rynek (wreszcie docenione, z historią) z Pomnikiem Walki i Męczeństwa autorstwa Franciszka Masiaka - to symbol martyrologii i męczeństwa Bydgoszczan podczas II wojny światowej, a tuż obok bydgoska fara, która jest najstarszym kościołem w mieście. Kolejna wizytówką miasta jest Wyspa Młyńska, która w opinii gości, turystów, należy do najbardziej trafionych inwestycji włodarzy grodu nad Brdą (a także Bydgoszczan). Warto też pamiętać o podbydgoskim Parku Kultury i Wypoczynku, gdzie zawsze organizowane są ważne imprezy sportowo-rekreacyjne (np. powitanie lata, pikniki, wystawy sprzętu wojskowego, koncerty).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Bydgoska fara, najstarszy kościół w mieście
Miasto ma bardzo dobrze rozbudowaną sieć połączeń komunikacyjnych (tramwaje z bydgoskiej Pesy), autobusy (nowa flota należy do najekonomiczniejszych w kraju, wkrótce autobusy elektryczne), przybywa też wiele nowych punktów ładowania samochodów elektrycznych.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ kładka nad Młynówką - Wenecja Bydgoska
Znani Bydgoszczanie, osobowości
Warto też pochylić się nad szkolnictwem w mieście, gdzie wielu znanych Bydgoszczan jak: Marian Rejewski (genialny kryptolog, absolwent Gimnazjum Klasycznego obecnie I LO, Leonard Pietraszak (absolwent III LO), Andrzej Szwalbe (dyr. Filharmonii Pomorskiej 1951-1990), Rafał Blechacz (zwycięzca Konkursu Chopinowskiego w 2005 roku), marszałek Józef Piłsudski (był dwukrotnie w Bydgoszczy, rozważał by Bydgoszcz była tymczasową stolicą Polski w 1920 rok) – kończyli szkoły bądź przyczynili się do promocji miasta i jego potencjału naukowego.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / nad Młynówką w samym sercu Bydgoszczy zamontowano w 2025 roku rzeźbę Jerzego Kędziory "Na mecie"...
Trudno wymienić wszystkie osobowości miasta, których podpisy znajdziemy na deptaku przy ul. Długiej, ale Bydgoszcz to także, a może przede wszystkim ważny ośrodek medyczny (bardzo ceniony Szpital Onkologiczny w Fordonie, Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dra Jurasza, Szpital im. dra Biziela, Szpital MSW, Kujawsko-Pomorskie Centrum Pulmonologii, Szpital Kliniczny im. dra Warmińskiego Politechniki Bydgoskiej, Szpital św. Łukasza, Wojewódzki Szpital Dziecięcy, Wojewódzki Szpital Obserwacyjno-Zakaźny czy 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką).
Sportowe perełki
O sporcie można pisać i rozmawiać godzinami, ale takie obiekty jak: nowa Hala Sportowo-Widowiskowa w kompleksie Zawiszy (jeszcze w budowie), Astoria Bydgoszcz, liczne pływalnie, Stadion im. Zdzisława Krzyszkowiaka, Stadion Polonii im. marszałka Józefa Piłsudskiego, HSW Łuczniczka, "Torbyd" (lodowisko) czy kartodrom należą do sportowej elity.
Na koniec chcielibyśmy wspomnieć o kliku placówkach wychowania pozaszkolnego, jak Pałac Młodzieży i pięć Młodzieżowych Domów Kultury. Dodajmy, że MDK nr 2, najstarszy w naszym mieście, powstał w 1949 roku. Dawniej był to teren parafii ewangelicko-augsburskiej pw. Marcina Lutra (kościół został spalony w 1939 roku). Obecnie, po uzgodnieniach i pomyślnym finale dot. praw własności pomiędzy stronami (i zaangażowaniu prezydenta Miasta), Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 im. dra Jordana należy do awangardy bydgoskich placówek wychowania pozaszkolnego.
redakcja autoflesz.com