Kościół oo. Franciszkanów p.w. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny - to najstarsza świątynia w województwie podkarpackim; wznoszona wieloetapowo, a jej początki mogą sięgać końca XIII wieku. Jak większość tego typu świątyń była grabiona (wojska Rakoczego, Tatarzy) a także palona (1872 rok). Po renowacji i regotyzacji nadal czynna dla wiernych, turystów, kuracjuszy i gości tu przybywających. Praktycznie stoi w centrum Krosna, mijacie ją (także klasztor oo. Franciszkanów), idąc w stronę pięknego rynku miasta.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Szlak Dziedzictwa Kulturowego Krosna
Prawdę powiedziawszy nie wiedzieliśmy, że Krosno ma tak wspaniałe świątynie, do tego jedne z najstarszych w Polsce. Z krośnieńską farą, o której napiszemy przy następnej okazji, tworzy "Szlak Dziedzictwa Kulturowego Krosna". Aktualnie nadal jest (częściowo) w remoncie, ale kościół nie jest zamknięty na cztery spusty dla zwiedzających, turystów, ludzi pragnących wyciszenia, czy dla tych którzy chcieli wiedzieć więcej o św. Janie z Dukli – jest tu kaplica poświęcona temu synowi Kościoła, jak również wystawa dot. rodziny Ulmów (beatyfikacja odbyła się 10 września br.).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Nie będziemy szczegółowo analizować historii tego kościoła, bo czytelnik może dotrzeć do licznych opracowań, ponadto co można było odkryć podczas wielu remontów tej świątyni, zostało już odkryte, opisane, skatalogowane. Dotkniemy jednak najważniejszych faktów, zwrócimy uwagę na elementy (wyposażenia) kościoła zasługujące na uwagę.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ obraz pochodzi z XVII wieku. Nazwa obrazu „Murkowa” pochodzi od wnęki w murze (na zewnątrz kościoła, na lewo od wejścia głównego), w której znajdował się obraz przez długi czas. W 1657 roku obraz stał się ikoną, gdy książę Jerzy II Rakoczy - sprzymierzeniec Szwedów podczas potopu - z 40-tysięczną armią oblegał Krosno. W czasie walk przed tym obrazem mieszczanie złożyli ślubowanie i obrali Matkę Bożą Murkową patronką Krosna...
Krótki rys historyczny
Twarde dowody i zapiski kościelne wskazują, że najstarsze elementy świątyni pochodzą z końca XIII w. Z zapisków kościelnych wynika, że franciszkanie wybudowali ten kościół w latach 1400-1402 - ten pierwszy kościół, a raczej kościółek, to dzisiejsza zakrystia i prezbiterium. W swej burzliwej historii kościół nie oparł się najazdom tatarskim, wiele elementów wyposażenie zostało zagrabionych, rozszabrowanych, zniszczonych. Oficjalnie franciszkanie osiedlili się Krośnie w 1378 roku na mocy decyzji biskupa przemyskiego Eryka z Winsen, aczkolwiek swoją duchową posługę musieli sprawować dużo wcześniej (jako misjonarze).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Kościół p.w. Nawiedzenia NMP w Krośnie trzeba rozpatrywać łącznie z klasztorem oo. Franciszkanów. Dlaczego, po pierwsze stanowił również punkt oparcia dla akcji misyjnej na Rusi, po drugie spełniał funkcję obronną. Do dziś bowiem można podziwiać mury obronne i całe założenie klasztorne na niewielkim wzgórzu. Warto dodać, że w 1591 roku Jerzy Mniszech, wojewoda sandomierski, ufundował murowane piętro klasztorne. Najprawdopodobniej większość murów obronnych zbudowana jest także z cegły wypalanej w dawnej krośnieńskiej cegielni.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Na przełomie XIV i XV wieku franciszkanie, wspomagani przez możnych darczyńców, podjęli boskie wyzwanie - nie tylko odbudowy, ale także rozbudowy kościoła.
- W XVII w. dobudowano cztery kaplice, kruchtę oraz dzwonnicę. W 1872 r. w mieście wybuchł pożar, który mocno uszkodził świątynię. Remont kościoła trwał kilkanaście lat, a następnie w latach 1899-1904 pod kierunkiem architekta Tadeusza Stryjeńskiego i inż. Wiktora Sikorskiego przeprowadzono regotyzację, która nadała kościołowi dzisiejszy wygląd – czytamy w opracowaniu visitkrosno.pl
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ kaplica św. Jana z Dukli
Krosno w latach rozbioru Polski było w zaborze austriackim, zaborca dokonał wielu zniszczeń i profanacji, niemal doszczętnie ograbiona kaplicę Oświęcimów, a kościół zamieniono w... magazyn zboża.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Obecny wygląd kościoła klasztornego jest zasługą gruntownego odnowienia i regotyzacji z przełomu XIX i XX wieku. Fasadę, jak i szczyt kościoła odwzorowano zgodnie ze wzorem zachowanym na starych rycinach, nowe za to są maswerki okienne. Co ciekawe, w zakrystii, kaplicy Przemienienia Pańskiego zachowało się oryginalne sklepienie z początku XV wieku. Niestety, zabudowania klasztorne całkowicie utraciły dawne cechy stylistyczne.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Warto zobaczyć
Kamienne nagrobki szlacheckie:
- nagrobek Jana Kamienieckiego, wojewody podolskiego , autorstwa artysty włoskiego Jana Marii Padovano,
- nagrobek Jadwigi z Włodków Firlejowej wykonany w 1611 r. przez włoskiego rzeźbiarza Lukiana Reitino,
- nagrobek Barbary z Kamienieckich Mniszchowej, którego twórcą był lwowski rzeźbiarz Jakub Trwały,
- nagrobek dwukondygnacyjny Jana i Elżbiety Jędrzejowskich – dziedziców Potoka i klucza beskiego, wykonany przez nieznanego polskiego rzeźbiarza,
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
- fragmenty średniowiecznych fresków z XV i XVI w. (kaplica Przemienienia Pańskiego ) odkryte w 1994 r. za nagrobkiem Barbary Mniszchowej,
- w neogotyckim ołtarzu głównym umieszczony jest - łaskami słynący - barokowy obraz Matki Bożej na Murku (MB Murkowej, a nawet nazywany Krośnieńską Panią). W 1657 r. gdy Krosno oblegane było przez wojska księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego, mieszkańcy zawierzyli gród Matce Boskiej. Krosno ocalało a Matkę Boską Murkową obrano za patronkę miasta i czczono kultem. Uroczysta Koronacja Obrazu Matki Boskiej Murkowej odbyła się 13 czerwca 2010 r. Obraz koronowali kardynał Stanisław Dziwisz i arcybiskup Józef Michalik. Złoto na korony oraz berło złożyło 458 parafian oraz czcicieli kultu Matki Bożej. Korony oraz berło wykonał krakowski artysta pan Marek Ganew według projektu pani art. Pauliny Michalskiej,
- ołtarz główny w stylu neogotyckim, w jego epicentrum znajduje się czczony i słynący z wielu łask obraz Matki Boskiej Krośnieńskiej (często zwany też MB Murkowej z XVII w.),
- organy pochodzą z roku 1960,
- witraże projektował pan Maciej Kaczyński, a wykonano je w pracowni artystycznej Mieczysława i Karola Paczka w Krakowie,
- chrzcielnica z 1634 roku.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Ciekawostki
W latach 1438-1440 funkcję gwardiana w klasztorze sprawował późniejszy święty - wyniesiony na ołtarze przez JPII - Jan z Dukli, o którym pisaliśmy podczas pobytu w Beskidzie Niskim. Sługa Kościoła ma tu swoją kaplicę, która wcześniej nazywała się kaplicą Przemienienia Pańskiego.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Kaplica Oświęcimów - kaplica ufundowaną przez Stanisława Oświęcima, bogatego szlachcica i dyplomatę, dworzanina króla Władyslawa IV, w połowie siedemnastego naszego stulecia. Donator poprosił mediolańskiego architekta Vincenzo Petroniego o wyjątkowy projekt; wnętrze zaś ozdobił mistrz Jan Baptysta Falconi. Do dziś znajdują się tu nagrobki Stanisława i Anny Oświęcimów. Legenda mówi że młodzi byli w sobie bardzo zakochani, ponieważ łączyło ich pokrewieństwo (przyrodni brat i siostra) Stanisław udał się do papieża po dyspensę na ślub. Niestety zanim wrócił jego ukochana zmarła.
Kaplica Różańcowa - zbudowana w 1613 roku przez mistrza Aleksandra Konwickiego, a trzy lata później – kaplica Męki Pańskiej (już nieistniejąca). Obecnie znajduje się tu obraz św. Maksymiliana Marii Kolbego.
- przeczytaj także:
- Pustelnia św. Jana z Dukli: żył jak chciał, życie powierzył Bogu
- Sanktuarium św. Jana z Dukli – jedno z ulubionych miejsc Jana Pawła II
redakcja autoflesz.com
Źródło: Franciszkanie – Krosno 2018r.