Jadąc do Starogardu Gdańskiego , a później do Gdańska warto zahaczyć o Krąg. To wprawdzie wioska, ale z dużym potencjałem; to kraina lasów i dwa jeziora, a także rycerski zamek z XV wieku. Zimą – niestety – nieczynny, ale już wczesną wiosną gospodarze zapraszają do zamku, restauracji, pobytu w rycerskich komnatach, a także do ciekawych imprez towarzyszących.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Zamek powstał najprawdopodobniej w 1414 roku. Z tego okresu pochodzą piwnice z trzema strzelnicami nadziemnymi we wschodniej ścianie zamku, ale bardziej dokładny okres całego założenia to 1450-1495. Jak wszystkie budowle tego typu, zamek był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany. Dziś, po renowacji stanowi ciekawy kompleks hotelowy z kilkoma atrakcjami (wygodami) i dobrym jedzeniem miejscowej kuchni.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Około 1580 roku rozebrano zamek do fundamentów (podobno stoi na palach dębowych) i przebudowano na renesansowy obiekt o charakterze obronnym. Zmodernizowany zamek ozdobiono czterema basztami i attyką. W XIX wieku powstało nowe skrzydło zwane neorenesansowym.
- W połowie XVII w. zamek uległ dalszej przebudowie, stając się zamkiem renesansowym, tym razem, bez charakteru obronnego. Dobudowano ryzalit północny i likwidując attyki podwyższono korpus główny o jedno piętro – czytamy w opisie zamku.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Właściciele
Pierwsza wzmianka o posiadłości pochodzi z 1458 roku. Wtedy majątek ten zamieszkiwał Anton von dem Borne. Historycy zakładają, że od roku 1480 zamek wszedł w posiadanie rodu von Podewils, jako lenno książąt pomorskich. Swój renesansowy charakter zamek zawdzięcza Felixowi von Podewils, który był miłośnikiem epoki renesansu.
W 1860 roku zamek zostaje sprzedany majorowi Hugo von Loen (za 81.500 talarów). Posiadłość ta znajdowała się pod jego panowaniem zaledwie 20 lat. Hugo von Loen sprzedał majątek kolejnemu nabywcy z rodziny von Riepenhausen. Jak mówi legenda, sprzedaż ta spowodowana była długami karcianymi, a należy wiedzieć, iż długi karciane to była sprawa honorowa. Przez cały ten okres wielkość posiadłości tzw. okołozamkowych była rozparcelowywana, poszczególne folwarki zmieniały właścicieli, zamek tracił status, a funkcja obronna została bezpowrotnie utracona.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Ostatnim właścicielem był dr Karl Alexander von Riepenhausen, niemiecki dyplomata, polityk, który ożenił się z Amerykanką. Niestety owocem małżeństwa była jedyna córka, która zmarła zaraz po urodzeniu (matka zmarła także). Karl von Riepenhausen zmarł w 1944 roku i nie pozostawił spadkobierców.
W marcu 1945 r. zamek został ostrzelany, spalony i zdewastowany przez naszych wybawicieli (oficjalnie... nieznanych sprawców). Wszelkie dobra materialne, wyposażenie, meble zostały rozgrabione przez szabrowników; zamek niszczał obracając się w ruinę. To stały obraz okresu powojennego w Polsce, podobny proceder szabrowniczy trwał w bajkowym Zamku Moszna (choć mówią o nim pałac) czy Zamku Krzyżtopór (mówią, iż to najpiękniejsza ruina umocniona w Polsce).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Zamek przeznaczono do rozbiórki, ale swoje odmienne zdanie przedstawił konserwator zabytków, a mieszkańców gminy rozpoczęli protest. Władze ustąpiły... na szczęście!
Zamek w Krągu i przyzamkowy kościół wpisane zostały do Rejestru Ochrony Zabytków RP. To był zaczyn powolnej, ale systematycznej odbudowy od 1953 roku. Istniejąca - na szczęście - dokumentacja posłużyła do niemal wiernego odtworzenia tej spalonej substancji trwałej. Dziś na dal jest wiele do zrobienia, ale stan obecny musi budzić podziw, szacunek dla nowych właścicieli.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Co ciekawe, szczecińskie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów przejęło finansowanie i odrestaurowanie obiektu w celu przeznaczenia go na obiekt wczasowy (FWP). W wyniku reformy uwłaszczeniowej zamek został przejęty przez gminę Polanów, która wystawiła w latach 90. zamek do przetargu, który nabyli prywatni właściciele, nie pragnący rozgłosu, nie mają też tzw. parcia na szkło.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Skromny kościółek nieopodal zamku
Niewielki kościółek w pobliżu zamku to dawna kaplica zamkowa. Wybudowany został w 1580 roku, ale w XVII i XVIII wieku był wielokrotnie przebudowywany; dziś jest nieco zaniedbany. W 1700 r. dobudowano kaplicę grobową dawnych właścicieli. Patrząc obecnie na kaplicę, widać wyraźnie dwie jej części: starszą - renesansową i późniejszą - barokową.
fot. z archiwum Zamku Podewils/ ruina tuż po wojnie
W kościele umocowano tablicę pamiątkowa żołnierzy poległych podczas I wojny światowej, która w 1997 roku została odrestaurowana przez Hansa Kasischke, b. mieszkańca wsi Krąg. W kaplicy znajdują się dwa barokowe sarkofagi: mosiężny Heinricha von Podewils († 1696) i marmurowy, ozdobiony rzeźbami, Adama von Podewils (†1697).
Obecnie nowi właściciele urządzili tu rycerski hotel, z pokojami o różnym standardzie i restauracją. Piękny park, przystrzyżona trawa, parking (płatny) i ciekawa historia tego zamku przyciąga gości i turystów. Odbywają się tu także eventy, bale, przyjęcia, szkolenie. Jakiś czas temu, swoje branżowe przyjęcie mieli tu dziennikarze z b. „Giełdy Samochodowej”.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Ciekawostki:
- Nazwę zamek zawdzięcza kpt. Adamowi von Podewils, który otrzymał ten majątek w 1480 roku jako nagrodę za uratowanie życia księciu Bogusławowi X;
- Eugenio Pacelli (papież Pius XII) w latach 1917-1927 odwiedzał ten zamek, co odnotowano na tablicy pamiatkowej;
- Okoliczni mieszkańcy twierdzą, że pod jeziorem Zamkowym znajduje się tunel;
- Pod koniec XIX wieku posiadłość przegrał w karty jej kolejny właściciel;
- W pobliskim Warcinie zamieszkał żelazny kanclerz Otto von Bismarck;.
- Miłośnikom aktywnych walk rycerskich właściciele polecają turniej o tytuł „Drużyny Adama Podewilsa”, w których biorą udział goście. Po turnieju świętowanie zwycięstwa przy suto zastawionych stołach podczas uczty rycerskiej;
- Wielbiciele bali i wymyślnego jedzenia mogą wykorzystać Bal Epok;
- Zamek Podewils jest laureatem w konkursie Generalnego Konserwatora Zabytków;
- Ostatni generalny remont zamku przeprowadzony został w 2006 roku, a folwarku w 2011 roku. W 2012 roku zamek wyceniono na 25 mln złotych.
redakcja autoflesz.com
Źródło: zarys historii Zamku Podewils