Czerniejewo, to niewielkie miasto niedaleko Gniezna. Jadąc trasą S5 z Poznania do dawnej stolicy Polski warto zjechać 8 km z drogi szybkiego ruchu, aby zwiedzić ten okazały zabytek należący do rodu Lipskich i Skórzewskich. Pałac, będący obecnie rezydencją, z salami konferencyjnymi, hotelem, restauracją i 13 ha parkiem w stylu angielskim stanowi własność Skarbu Państwa. Obecnie zarząd nad obiektem sprawuje Ośrodek Usług Turystyczno-Łowieckich w Czerniejewie.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / barokowo-klasycystyczny pałac projektu Ignacego Graffa z Rydzyny, wybudowany prawdopodobnie na fundamentach ruin b. zamku
Czerniejewo – na szlaku dworów i pałaców powiatu gnieźnieńskiego
Czerniejewo to małe miasteczko lokowane jeszcze w XIII wieku (prawa miejskie nadano w 1390 roku). W dokumentach księcia Przemysława II pojawia się jako osada królewska. Nie trzeba tego wiedzieć, ale można iż w 1386 r. Władysław Jagiełło darował miasto wojewodzie kaliskiemu – Sędziwojowi Pałuce z Szubina. Praktycznie do wybuchu II wojny światowej miasto z pałacem przechodziło w ręce wielkopolskich rodów szlacheckich: Górków, Czarnkowskich, Opalińskich, Lipskich i Skórzewskich. Dziś jest tu okazały pałac, hotel, restauracja, wozownia i najnowszy budynek zwany Bażantarnią (wybudowany w latach 1908-1910). Ale jednym z największych atutów tego miejsca będzie - dla spragnionych ciszy i odpoczynku – okazały kompleks pałacowo-parkowy. Historia okraszona tajemnicą II wojny światowej, przynajmniej dla badaczy i studentów – bezcenna.
Niektóre publikacje określają to miejsce jako najwspanialszy zabytek architektury barokowo-klasycystycznej w Wielkopolsce, z historią w tle. Głównymi animatorami powstania i rozbudowy pałacu był ród Lipskich i Skórzewskich. Otaczające pałac miasto stało się dużym ośrodkiem rzemiosła sukienniczego, szewskiego i kupieckiego. Każdy, kto tutaj dotrze znajdzie z pewnością coś dla siebie.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Gen. Jan Lipski – inicjator budowy
Pałac został wybudowany przez generała Jana Lipskiego w latach 1771-1775, prawdopodobnie w miejscu ruin dawnego zamku. Pierwotnie cały kompleks tworzyły trzy budynki – pałac oraz dwie oficyny. Następnie, w 1780 dobudowano stajnię i wozownię . Jak to zwykle bywa, gdy w tak charakterystycznych, rodowych posiadłościach dzieje się coś dobrego dla pokoleń, każdy kolejny właściciel dokonuje poprawek i ulepszeń. Podobnie było z pałacem przebudowanym w latach 1779- 1790 r., dobudowano wtedy czterokolumnowy portyk, z herbem Lipskich. Umożliwiał on kryty dojazd do głównego wejścia pałacu. Ponadto dodano latarnie na niskich cokołach i zmodernizowano dwa reprezentacyjne salony (Sala Pompejska, Sala Koncertowa). Zabiegi te były kontynuowane przez kolejnych właścicieli rodzinę Skórzewskich herbu Drogosław. Skórzewscy stali się właścicielami pałacu, po ślubie jedynej córki gen. Lipskiego Marianny z hr. Rajmundem Skórzewskim (1825r.).
Kolejna gruntowna przebudowa pałacu przeprowadzona została w latach 1926-1928. Rozbudowano wschodnią część rezydencji i połączono wschodnią oficynę za pomocą półkolistej galerii. Zachodnia oficyna została połączona z pałacem w czasie prac remontowych dopiero w 1982 r. Dzięki tym zabiegom Pałac Lipskich i Skórzewskich uzyskał kształt podkowy wraz z typowym barokowo-klasycystycznym wystrojem.
Znani w progach Pałacu Lipskich i Skórzewskich
Prezydenci siedmiu europejskich krajów przybyli na obchody II Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1997 roku gościli w progach Pałacu (Aleksander Kwaśniewski, Roman Herzoga, Václav Havel, Michal Kovacz, Arpada Göncza, Leonida Kuczmy, Algirdas Brazauskas). Goście, 3 czerwca 1997 r. spotkali się na uroczystym śniadaniu, podziwiali staranność odtworzenia detali pałacu, rozmawiali dłużej niż zwykle o uroczystościach z okazji tysięcznej rocznicy śmierci św. Wojciecha.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Pałac Lipskich i Skórzewskich od strony parku w stylu angielskim
Pałac w Czerniejewie gościł także znanych, innych gości z Europy i swiata. To tu 27 kwietnia 2000 r. kanclerz Gerhard Schröder i premier RP Jerzy Buzek prowadzili rozmowy międzynarodowe.
Kolejne losy Pałacu w okresie PRL-u
W czasie II wojny światowej pałac zajęli Niemcy. Choć zabudowania pałacowe przetrwały okres wojenny w stanie prawie nienaruszonym, to zniknęło wiele skarbów Lipskich i Skórzewskich. Ostatni właściciel pałacu Rajmund Skórzewski (do września 1939 roku) zadbał, aby część najcenniejszych skarbów została zdeponowana w bezpiecznym miejscu. Niektóre zrabowano, inne częściowo powróciły do Polski.
Część można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Poznaniu i Muzeum w Lublinie (7 obrazów o proweniencji czerniejewskiej, dwa portrety członków rodziny Skórzewskich oraz Bachus z tygrysem).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ początkowo park zaprojektowany był w stylu francuskim, ale od poł. XIX w. przekształcono niemal 13 ha w park angielski. Stawy połączono przepustami i jazami z rzeczką Wrześnicą. Część wsch. parku pomiędzy pałacem, stawem a drogą w kierunku Gniezna jest najstarsza z najokazalszymi drzewami sięgającymi 300 lat
Niestety, podobnie jak to było na Dolnym Śląsku, lwią część skarbów zrabowali Niemcy. Hrabia Zygmunt Skórzewski, który zmarł na Korsyce w 1974 roku miał wielki żal, że Skarb Państwa, który przejął Pałac nie zatroszczył się o zrabowane dobra. Wiele cennych obrazów wywieziono do Niemiec, skąd po zakończeni wojny zostały ponownie rozszabrowane przez sowietów. Ponadto komunistyczne władze woj. bydgoskiego darowały to, co do nich nie należało – między innymi 5 portretów królów polskich pędzla Jana Bogumiła Plerscha. Dodajmy, że Skórzewscy mieli w posiadaniu jeszcze inny pałac w Lubostroniu.
Dlaczego Pałac w Czerniejewie przetrwał (niemal) w stanie nienaruszonym?
Ostatni spadkobierca hr. Zygmunt Skórzewski krótko przed wojną przeprowadził kolejny remont rezydencji. We wrześniu 1939 roku pałac zajął Artur Greiser, geuleiter Kraju Warty. Do niego przyjeżdżali na polowania ważni goście, elity III Rzeszy jak: Joseph Goebbels, Herman Goering, Heinrich Himmler czy Joachim Ribbentrop. Historia o tym nie wspomina, ale Joseph Goebbels, sekretarz i doradca przywódcy III Rzeszy wspominał, iż tutaj miał przyjechać sam Adolf Hitler. Czy był, nie wiemy, żadne źródła tego nie potwierdzają.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Pałac Lipskich i Skórzewskich obecnie
Po zakończeniu II wojny światowej pałac został przejęty przez Skarb Państwa. Zorganizowano tu Państwowy Dom Dziecka oraz placówkę opiekuńczo – wychowawczą. Nastąpiła stopniowa dewastacja obiektu. Na szczęście, w 1977 r. Pałac w Czerniejewie został przejęty przez PGR Żydowo, rozpoczęto prace remontowe z przeznaczeniem na hotel i pomieszczenia konferencyjne.
Wokół pałacu rozciąga się dobrze utrzymany park w stylu angielskim (przekształcony dzięki Mariannie z Lipskich Skórzewskiej), wybudowano mostek pomiędzy zbiornikami wodnymi, udostępniono obiekt do zwiedzania. Aczkolwiek reklama tego miejsca jest mówiąc oględnie niedostateczna.
Ciekawostki
W listopadzie ubiegłego roku kierowca Dodge'a nie opanował samochodu na łuku drogi i wjechał w mur okalający pałac. Do dziś wyrwy nie naprawiono, ale o dramacie kierowcy opowiadają tu w restauracji. Od razu informujemy, dania smaczne i całkiem znośne cenowo.
Czerniejewo ma także dwa kościoły. Tuż obok kościoła św. Jana Chrzciciela stoi jeden z nielicznych w Polsce (jeżeli nie jedyny) pomnik - obelisk autora pierwszej "Gramatyki języka polskiego" Onufrego Kopczyńskiego. Autor podręcznika był nauczycielem w szkołach pijarskich oraz członkiem Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. /Źródło: polskaniezwykla.pl/
Ceny:
- powozownia, oficyna wschodnia, Bażantarnia
- pokój 1‐osobowy 110,00 PLN
- pokój 2‐osobowy 180,00 PLN
- pokój 3‐osobowy 240,00 PLN
redakcja autoflesz.com
Materiały: alewielkopolska.blox.pl