Wykorzystując złotą polską jesień byliśmy niedawno w Borach Tucholskich, bynajmniej nie na grzybach, tylko na okoliczność delektowania się przepięknym polskim krajobrazem, co skadrował nasz nowy obiektyw Sigma 18-200 z funkcją "macro". Zwiedziliśmy Zblewo, Stargard Gdański, Skórcz i czyste jeszcze jeziora. Po drodze natknęliśmy się na XIX- wieczny pałac położony zaledwie 4 km od Stargardu Gdańskiego.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Niestety pałac zaniedbany, a założenia parkowo-pałacowe (3,5 ha) zaniedbane i zapuszczone do granic nieprzyzwoitej ruiny. Pałac w Nowej Wsi Rzecznej, co prawda ma nowego właściciela, ale ten niewiele robi w kierunku powrotu do drugiego życia pałacu rodziny Hertzbergów. Przynajmniej na tę chwilę...
W internecie trudno też znaleźć jakiekolwiek, rzetelne informacje na temat tego zapuszczonego obiektu, który z dużym prawdopodobieństwem należy teraz do właściciela Zakładów Mięsnych „Gzela”. Co gorsza, obiekt jest nieudostępniony do zwiedzania, a prowizoryczne zabezpieczenie drzwi i okien tylko przyciąga amatorów cudzej własności. Teren ze 100- letnim parkiem kiedyś tętnił życiem, można się tylko domyślić, że na jego dni chwały pracowało kilkunastu ogrodników. Dziś nawet teren nie jest ogrodzony, a miejscowe wyrostki nadal próbują dokonać totalnego zniszczenia.
Przyznajemy, byliśmy w środku, ale to nie mieści się w głowie, jak można zdewastować taki obiekt. Wyrwane kable elektryczne, wybite szyby, wyrwana stolarka okienna i drzwiowa, zerwane parkiety, pomazane ściany – to tylko najkrótsza relacja z tego miejsca. Co ciekawe, na zewnętrznej stronie pałacu-ruiny widniej tabliczka Zespół Pałacowo Parkowy z XIX w. wpisany do rejestru zabytków pod nr 1014. Nie omieszkaliśmy to sprawdzić, rzeczywiście obiekt jest wpisany do rejestru, ale czy wojewódzki konserwator zabytków sprawdził na co wyda pieniądze?
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Starczy tego biadolenia, ale taki mamy klimat!
To co udało się ustalić z dawnej świetności tego pałacu
Pałac w XIX w. należał do niemieckiej rodziny Hertzbergów. W 1924 r. majątek ziemski Nowa Wieś Rzeczna, wraz z pałacem, nabył Stefan Przanowski, który w dwudziestoleciu międzywojennym był ministrem przemysłu i handlu w rządzie Wincentego Witosa. Tablica pamiątkowa jego ojca Edwarda* znajduje się po lewej tronie wejścia do pałacu; ktoś próbował wyrwać metalowy odlew z jego podobizną i herbem.
*/ Edward Przanowski (1845-1929), żołnierz powstania styczniowego, inżynier powiatowy w Słupcy i Łęczycy, ojciec Stefana. Tęga głowa, ukończył Wydział Matematyczno-Fizyczny w Szkole Głównej w Warszawie
Jak to było w PRL-u, zaraz po II wojnie światowej majątek został znacjonalizowany przez Państwo i utworzono tam placówkę SB, nieco później powołano do życia PGR. Ponoć gospodarstwo działało prężnie, ale nie przetrwało transformacji ustrojowej. Dziś nawet miejscowe kozy nie chcą pałaszować trawy z tego zapuszczonego pobojowiska.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Liczymy, że za kilka lat miejsce to zaświeci pełnym blaskiem
Wieś dziś liczy ponad 900 mieszkańców, ale jakiekolwiek zainteresowanie założeniem pałacowo-parkowym jest... żadne. Podobnie wygląda zainteresowanie pałacem, a raczej jego degrengoladą, nowego właściciela. Aczkolwiek zauważyliśmy, że zarówno więźby dachowe, jak i dach trzyma się dobrze, więc szansa na rekonstrukcje pałacu jest duża. Niestety, trzeba włożyć spory zastrzyk gotówki, aby przywrócić chociaż nadzieję na odbudowę.
Znamy takie miejsca, jak chociażby zamek w Karpnikach na Dolnym Śląsku k. Jeleniej Góry, który dziś jest chyba najlepiej odbudowanym obiektem zabytkowym w Polsce - oczywiście tego formatu i z takim wkładem finansowym obecnego właściciela. Dlatego już dziś mówimy, że warto takie miejsca potraktować zupełnie inaczej, od serca, dla dobra potomnych.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Nowa Wieś Rzeczna – wieś kociewska w gminie Stargard Gdański. W latach 1975-1998 wieś administracyjnie należała do woj. gdańskiego. Malowniczo położona nad rzekami Wierzycą i jej dopływem Piesienicą.
Wieś zamieszkuje ok. 900 osób, które pracują głownie w pobliskim Stargardzie Gdańskim. Znajduje się tu młyn zbożowy, Centrum Rehabilitacyjno-Lecznicze „Medpharma” i wspominany XIX- wieczny pałac.
Przeglądając nikłe strony odnoście pałacu w Nowej Wsi Rzecznej dotarliśmy do przygnębiającej informacji. Podziemia i piwnice pałacowe służyły nazistom, jako miejsce kaźni Polaków. Tuż po II wojnie, stacjonowały tu oddziały II Frontu Białoruskiego, które wyzwalały Gdańsk i Gdynię. Czy były tu jakiekolwiek groby Polaków i pomordowanych... Nie wiemy.
Jeśli Czytelnicy mają więcej informacji o tym zagadkowym miejscu prosimy o Wasze listy na adres redakcji. Najciekawsze opublikujemy!
redakcja autoflesz.com