Od 1 stycznia 2026 r. obowiązywać będą nowe zasady ortografii ujęte w Komunikacie Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN z dnia 7 listopada 2025 r. To niemal rewolucja, dla maturzystów, urzędników, jak również korektorów pracujących dla magazynów, gazet czy polonistów.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Rada Języka Polskiego już kilkanaście miesięcy temu zdecydowała o nowych zasadach polskiej ortografii. Jak uzasadniono, zmiany były postulowane od dawna, jednak nie udało się ich wprowadzić w życie, aż do dziś.
"Rada uznała, że wprowadzenie tych zmian, dotyczących wyłącznie tzw. konwencjonalnych zasad pisowni, przyniesie korzyść w postaci uproszczenia i ujednolicenia zapisu poszczególnych grup wyrazów i połączeń, eliminacji wyjątków, a także likwidacji przepisów, których zastosowanie jest z różnych powodów problematyczne, np. wymaga od piszącego zbyt drobiazgowej analizy znaczeniowej tekstu. To zaś przyczyni się do zmniejszenia liczby błędów językowych oraz - być może - umożliwi piszącym skupienie się na innych niż ortograficzne aspektach poprawności tekstu" — czytamy w oficjalnym komunikacje RJP.
Ważne: zmiany wchodzą od 1 stycznia 2026 r. Jakie zasady będą obowiązywać?
Przedstawiamy najważniejsze zmiany ujęte w załącznikach Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN z dnia 7 listopada 2025 r.:
• Wielka litera — teraz będziemy wielką literą pisać mieszkańców miast, osiedli, wsi. I tak poprawna nazwa to Mokotowianin", Wrocławianin, Bydgoszczanin, Poznaniak. Sprawdziliśmy nawet sztuczna inteligencja nadal podaje informację o dawnej pisowni;
• Nazwy marek (jak i modeli) także będą pisane wielką literą, np. Toyota Corolla, Rolls-Royce Phantom, Nissan Almera, Hyundai Tuscon, Honda Civic;
• Rozdzielne "by" — pisownia cząstek np. "by", "byśmy" zawsze będzie osobno;
• Łączne "nie-" z imiesłowami — to koniec "świadomej pisowni rozdzielnej";
• Łącznik, przecinek, czy rozdzielnie — to koniec zgadywania, jak pisać np. "tuż-tuż". Wszystkie warianty będą dozwolone, także "tuż, tuż" i "tuż tuż";
• Super/Eko/Mini/ — będzie można je pisać z rzeczownikami zarówno razem, jak i rozdzielnie — obie formy będą dozwolone;
• Przymiotniki od nazw osobowych — np. "warszawski", "warszawska" będą ujednolicone;
• Nazwy jezior, wysp - dziś znowu trzeba najpierw rozeznać się w tym, czy drugi człon nazwy ma formę mianownika, czy przymiotnika, a to wpływa na pisownię. W świetle najnowszych ustaleń - wyspa Uznam, ale Wyspy Kanaryjskie, jezioro Bajkał, ale Jezioro Wiktorii.
Maturzyści i matury
Ale... matury już niedługo, egzaminy ośmioklasisty także. Tymczasem przez błędy ortograficzne (jeśli ich jest pięć lub więcej) uczeń może dostać zero punktów z pracy z języka polskiego na maturze. Jak w takiej sytuacji będą oceniane prace egzaminacyjne? Instytucja wydała w tej sprawie komunikat.
"W związku z uchwałami Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, określającymi zmiany zasad ortografii obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. uprzejmie informuję, że w latach 2026-2030 w ocenie poprawności ortograficznej w pracach egzaminacyjnych egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego oraz egzaminów eksternistycznych akceptowane będą zarówno obecnie obowiązujące, jak i nowe zasady zapisu" - czytamy w informacji.
Ważne: Jak informuje CKE, nowe zasady będą jedynymi obowiązującymi dopiero do 2031 r.
więcej: Komunikat Rady Języka Polskiego przy prezydium PAN z 7 listopada 2025 r.
redakcja autoflesz.com
Łukasz Mackiewicz, korektor "497 Błędów", "Zawód redaktor"
Justyna Węcek, Fakt