Czersk to, jak kiedyś napisaliśmy, urokliwe miasteczko, administracyjnie należące do woj. pomorskiego. Prawa miejskie uzyskało już w 1382 roku, zaś kościół pw. św. Marii Magdaleny został wybudowany w centralnym punkcie miasta - dopiero - w 1913 roku, na planie krzyża łacińskiego.
fot.
Krzysztof Golec, autoflesz.com
Warto go zwiedzić, będąc na urlopie, wycieczce, wypoczynku w Borach Tucholskich. Stąd do Śliwic, gminnego miasteczka niemal w centrum Borów Tucholskich jest dosłownie 17 km, a po drodze kilka jezior z II klasą czystości (Długie, Ślepe, Ostrowite). Ponadto, na tej trasie możecie zwiedzić słynny akwedukt hydrotechniczny w Fojutowie. Dziś, dzięki dofinansowaniu unijnemu zmienił się nie do poznania...
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ obraz namalowany przez wybitnego malarza Hermana Hana
Tylko trochę historii
Projektantem kościoła był wrocławski architekt Oskar Hossfeld. Rzymskokatolicki kościół parafialny zbudowano w stylu neogotyckim z cegły i kamienia. Historycy kościoła przypuszczają, iż pierwszy kościół w tym miejscu (drewniany) był kilkakrotnie burzony. Na podstawie badań ks. dra Kujota i prof. Labudy wynika, iż parafia czerska powstała już pod koniec XII lub na początku XIII wieku. Dowodem na to ma być wzmianka w dokumencie lokacyjnym z 1382, wspomniane dociekliwe badania naukowców czy akt lokacyjny komtura tucholskiego Henryka Bollendorfa. Jeśli tak było, to zawirowania wojenne*, panowanie Krzyżaków, utarczki na tle religijnym pomiędzy protestantami i katolikami mogły przyczynić się do zniszczeń miejsc kultu religijnego, w tym na czerskiej ziemi.
*/ Podczas drugiej wojny szwedzkiej (1700-1721) okolice Czerska były nękane ciągłymi napadami i grabieżami. W 1756 roku drewniany kościół spłonął, ale dzięki hojności zamożnych czerszczan został odbudowany. Najprawdopodobniej, z tego okresu zachowało się kilka cennych elementów wyposażenia, które parafianie i księża uratowali...
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Nikon D7100, obiektyw Nikkor 18-105, ISO 5000
Udokumentowano jednak istnienie drewnianego kościoła (z wieżą) z 1565 roku. Kościołek ten był kilkakrotnie palony i bezczeszczony, aż wreszcie w 1756 roku dokonano totalnej zagłady. Dopiero w latach 1910-1913 wzniesiono obiekt sakralny, jaki obecnie stoi w tym centralnym miejscu Czerska.
Konsekracji kościoła dokonał biskup pelpliński w kwietniu 1913 roku. Warto tylko dodać, że kościół pw. św. Marii. Magdaleny ma wiele wspólnego z Pelplinem, o czym jeszcze powiemy.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Grafika i zdobienia
Sufit (strop wzmocniony słusznymi belkami) zdobią malowidła pędzla Otto Linnemanna z Frankfurtu nad Menem, prawdopodobnie z 1912 roku. Mistrzowi pomagali Kazimierz Jasnoch i Franciszek Konitzer. Przedstawiają one m.in. obrazy z Pisma Świętego Starego Testamentu oraz alegorie wzięte z Nowego Testamentu.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Ołtarz główny ufundował w 1611 roku opat pelpliński Feliks Kos, ale faktycznie b. cenny obraz H. Hana przekazała kapituła pelplińska parafii czerskiej w 1845 roku. Ołtarz jest udekorowany m.in. płaskorzeźbą pokutującej świętej Marii Magdaleny. W jego centralnej części umieszczono wspomniany wcześniej obraz Trójcy Świętej w otoczeniu aniołów. To, jak już powiedzieliśmy, dzieło pędzla wybitnego gdańskiego malarza Hermana Hana z 1611 roku, który za swoją pracę nie wziął florenów tylko przyjął dary w naturze.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Uwagę zwracają także: drewniana chrzcielnica z 1766 roku, kropielnica granitowa prawdopodobnie z XIII wieku oraz ambona i dwa konfesjonały wykonane w stylu barokowym. Na 40- metrowej wieży zamontowano zegar o czterech tarczach firmy „J.E. Weule Bockenem” pochodzący z 1912 r.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
- W predelli znajduje się obraz „Koncert anielski” Hermana Hana (oryginał przechowywany w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie). W południowej części transeptu ustawiono ołtarz Świętego Krzyża z 1766 r., dzieło Dawida Bohra, z herbem litewskim Newlin na mensie ołtarzowej i inicjałami fundatora F. Ł. C. C. (Franciscus Łukowicz Canonicus Camienensis). W północnej części transeptu ustawiono ołtarz św. Michała Archanioła, również autorstwa Dawida Bohra (1766). Obok ołtarza św. Krzyża w 1912 r. ustawiono ołtarz dedykowany NMP, wykonany przez firmę „Walla” z Wrocławia (w 1956 r. umieszczono w nim obraz MB namalowany przez W. Drapiewskiego z Pelplina), a z drugiej strony ołtarz św. Marii Magdaleny, autorstwa prof. Nowakowskiego z Poznania (1912) - czytamy w opisie historii czerskiego kościoła
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Herman Han - jeden z najsłynniejszych malarzy epoki baroku działających w Polsce, najpierw na Śląsku, a później w Oliwie. Urodził się 20 lipca 1574 roku w Nysie, zmarł na przełomie lat 1627/ 1628 w Chojnicach (i tam został pochowany w podziemnej krypcie bazyliki).
Uczył się malarstwa od swojego ojca, był pod wrażeniem malarstwa obserwowanego na czeskim dworze. Później przeniósł się do Gdańska i wykonał szereg portretów na zlecanie opisanego już opata Kosa z Oliwy. Za szczególne zdolności uzyskał potwierdzenie, tzw. bulle papieskie. W 1614 roku został obywatelem Gdańska(civis Gedanensis).
Organy
Pierwsze organy pochodzą ze znanej firmy Pawła Voelknera z Bydgoszczy. Wykonano je w 1913 roku, jako 28-głosowe organy pneumatyczne. W 1958 r. przebudował je Zygmunt Pietrzak z Wrocławia i dodał nowy kontuar o dwóch manuałach. W 1985 roku firma Kazimierza Urbańskiego z Bydgoszczy dokonała kapitalnego remontu i strojenia instrumentu. Dalszej modernizacji podjął się Robert Szczygielski z Łęgu, który wymienił miech i zamontował silnik elektryczny wiatrownicy (2014 rok).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / organy z pracowni Pawła Voelknera z Bydgoszczy...
Parafia św. Marii Magdaleny jest częścią dekanatu czerskiego, a proboszczem kościoła - od 2013 roku - pełni ks. dr Zbigniew Straszewski.
redakcja autoflesz.com