Byliśmy tu wczesną wiosną, ale dopiero teraz udało się nam sfinalizować i opisać to piękne miejsce zwane "Zameczkiem". Modernistyczny pałac, nie jest li tylko pojedynczym obiektem, ale rezydencją Prezydenta RP, często zajmowaną przez głowę państwa. Andrzej Duda był tu choćby niedawno, po Mistrzostwach Polski w Skokach Narciarskich w Wiśle. Inne, obiekty wchodzące w skład kompleksu, są udostępnione dla turystów i gości; ponoć tak chciał prezydent Ignacy Mościcki.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Zimą, szczególnie gdy puszysty śnieg pokryje Beskid Śląski, widok stąd jest zjawiskiem samym w sobie. Pamiętajcie jednak, że podjazd - o dużym stopniu nachylenia - wymaga opon zimowych (a nawet łańcuchów przeciwśnieżnych). Gdy tu byliśmy, nawet na parkingu "Zameczku", nie było ładowarki do samochodu elektrycznego!
Obiekt w Wiśle - Czarnym, na stoku Zadniego Gronia ma ciekawą historię, ale był okres zaniedbań, kradzieży, a także podpalenia. Sam wybór miejsca przez arcyksięcia Fryderyka był genialny.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / tablica z najważniejszymi datami w dziejach "Zamku"... Rok 2002 przywrócenie "Zamkowi" funkcji rezydencji Prezydenta RP
Modernistyczny pałac wybudowano w latach 1929–1930 według projektu znanego architekta Adolfa Szyszko-Bohusza - wówczas - dla prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Dziś kompleks jest starannie odbudowany i zadbany, a droga, o dużym stopniu nachylenia (11-15 st.) wiedzie na sam szczyt do kościółka św. Jadwigi (odprawiane są tu także msze dla ewangelików). Nie trzeba chyba nadmieniać, że widoki na Beskid Śląski i poniżej położony zbiornik wodny są prześliczne. To także raj dla myśliwych, szczególnie na głuszce; dawniej przyjeżdżali tu niemieccy notable i komunistyczne elity z początków III RP.
Warto dodać, że w latach 1931–1952 i od 2002 roku to zimowa rezydencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W 2002 roku pałac przeszedł kolejną modernizację, którą wykonano dla prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego i Pierwszej Damy. Historie tego miejsca jest wykuta na pamiątkowej tablicy.
Jak tu trafić? Nie jest trudno, po drodze należy zaliczyć Jezioro Czerniańskie (Wisła-Czarne, zbiornik warto też zwiedzić) i mijając je po lewej stronie (w stronę Nadleśnictwa Przysłup) dojeżdżacie do niepozornej, krętej serpentyny zwanej „Zameczkiem”. To właśnie jest najprostsza droga do rezydencji Prezydenta RP.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com /
Jak powiedzieliśmy znajduje się tu kilka obiektów: (właściwy Zamek, Zamek Dolny i tzw. Gajówka); zespół lokowany na wysokości 615-650 m n.p.m. na północno-wschodnim stoku Zadniego Gronia. W najwyższym (niemal najwyższym) punkcie Zadniego Gronia jest właśnie pałacyk prezydenta, można go zobaczyć parkując przez chwilę na parkingu przed bramą wjazdową. Można jeszcze pojechać wyżej na przełęcz Szarculę, aby raz jeszcze podziwiać zjawiskowe widoki Beskidów.
Pałacyk myśliwski Habsburgów – wybudowany zboczu Zadniego Gronia w latach 1906-1907, na osobisty rozkaz arcyksięcia cieszyńskiego Fryderyka Habsburga. Autorem projektu, w tyrolskim stylu, był książęcy architekt Ernest Altmann. Wybudowano go dość szybko, a pieczę nad pracami budowlanymi miał sprawować mistrz murarski Eugeniusz Fulda z pobliskiego Cieszyna. Obiekt miał co najmniej 30 pokoi zaprojektowanych tak, aby równomiernie zapełnić dwa skrzydła złożone na kształt litery „L”.
Arcyksięcia Fryderyka i jego żonę Izabellę księżnę von Croÿ-Dülmen odwiedzali najzamożniejsi ówczesnego świata, w tym koronowane głowy, książęta i generałowie. Dla przykładu: cesarz niemiecki Wilhelm II, gen. Hindenburg (1915), Karol I, cesarz Austrii czy gen. Hötzendorf.
Po rozpadzie monarchii Habsburgów, w listopadzie 1918, (ponoć) miejscowi zbójnicy obrabowali pałacyk, nieco później majątek arcyksięcia Fryderyka znacjonalizowano, a w wolnej Polsce pałacyk przejęło ministerstwo rolnictwa; ale bez pomysłu na jego zagospodarowanie.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Zamek Dolny
Dopiero w 1927 roku Sejm województwa śląskiego wydał zgodę na remont obiektu z przeznaczeniem na rezydencję prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Pracowali tu okoliczni murarze, cieśle, stolarze, a nawet więźniowie z lekkimi wyrokami. Niestety, to im przypisuje się wzniecenie ognia. Dzień po oddaniu obiektu do użytku (23 grudnia 1927 r. ) pałac spłonął – sprawców nie ujęto.
Rezydencja Prezydentów RP
Jak to zwykle bywa w historii, pożary zwykle powodują nieostrożni pracownicy, jak w katedrze Notre Dame w Paryżu, albo bywają celowo wzniecane. Dziś tego już nie ustalimy, ważne że Sejm Śląski podjął kolejną decyzję o budowie nowego, reprezentacyjnego obiektu z przeznaczeniem na rezydencję wypoczynkową dla prezydenta RP. Miał to być dar Śląska i Ślązaków dla głowy państwa; część pieniędzy pochodziła od społeczności miejscowej i filantropów (fabrykanci, przemysłowcy, bezimienni darczyńcy).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com /
Tym razem projekt wykonał krakowski architekt prof. Adolf Szyszko-Bohusza w latach 1929–1931. Nie obyło się bez niespodzianek, w miejscu dawnego pałacyku myśliwskiego (teraz) zaplanowano tzw. Zamek Dolny (dla obsługi prezydenta, urzędników kancelarii, ochrony), zaś główna rezydencja, tzw. Zamek Górny, powstała – o jedną serpentynę – wyżej, skąd roztacza się widok na widły Białej i Czarnej Wisełki (obecnie jest tu zbiornik wodny Jeziora Czerniańskiego). Nie byliśmy w środku, nie tak często pałacowe pokoje są udostępniane do zwiedzania, ale wiadomo, iż projekt wnętrz to dzieło prof. Andrzeja Pronaszki i Włodzimierza Padlewskiego (malarz, scenograf, przedstawiciel awangardy lat 20-tych i 30-tych).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / rezydencja prezydenta RP
Zamek Prezydenta tzw. Gajówka
II wojna światowa nie spowodowała zniszczeń obiektu. Nie ma jednak dokładnych danych dotyczących rezydowania tu ważnych oficerów SS i funkcjonariusz III Rzeszy. Później zainteresowanie obiektem wyrazili wysoką rangą oficerowie Armii Czerwonej, nie ma danych na temat uszkodzeń czy kradzieży z tego obiektu. Wiemy jednak, że sporo wartościowych rzeczy, w tym obrazów, zaginęło bezpowrotnie.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / widok na Beskidy
Po wojnie zamek przekazano ponownie do dyspozycji prezydenta Bolesława Bieruta. Gdy komunistyczna Polska Ludowa zlikwidowała stanowisko prezydenta, obiekt służył głównie jako ośrodek wypoczynkowy dla Urzędu Rady Ministrów. Bywał tu kilkakrotnie Władysław Gomułka, gen. Konstanty Rokossowski, premier Józef Cyrankiewicz i Nina Andrycz, Piotr Jaroszewicz, Edward Ochab, Franciszek Waniołka, Włodzimierz Sokorski, Edward Gierek. Był tu także Jan Kiepura i książę Kentu.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W stanie wojennym obiekt mianowano domem wypoczynkowym Kopalni Węgla Kamiennego XXX-lecia PRL (Pniówek, od 1993 roku wchodziła w skład Jastrzębskiej Spółki Węglowej JSW), aczkolwiek cały czas Zamek pozostawał własnością Skarbu Państwa. Kapitalny remont przeprowadzono w latach 2003–2005 (wraz z całym kompleksem). Prezydent Aleksander Kwaśniewski, w roku 2005 wpisał Zamek i obiekty towarzyszące do rejestru: "Rezydencja Prezydenta RP Zamek – Narodowy Zespół Zabytkowy w Wiśle"; od 1994 roku obiekt jest w rejestrze zabytków.
Zamek Górny, na określonych zasadach, można zwiedzać (grupa 20- osobowa, zgłoszenie 7 dni wcześniej, można też odpłatnie). Warto obejrzeć gabinet prezydenta Mościckiego czy salon Pronaszki. Na zdjęciach widać, że pierwotnie dachy miały kształt płaski, ale w tutejszych warunkach, to dość niefrasobliwe przeoczenie projektanta. Dziś mają kształt spadzisty, są pokryte blachą.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Obecnie kompleks stanowią:
- Zamek Górny – rezydencja Prezydenta RP,
- Zamek Dolny – część konferencyjna i pokoje hotelowe,
- Zamek Dolny tzw. Gajówka – restauracja i pokoje hotelowe,
- Kaplica św. Jadwigi - z 1909 pod wezwaniem św. Jadwigi Śląskiej.
Zamek Dolny i Gajówka, jeśli nie przebywa tu Prezydent RP, pełni funkcję hotelowo-konferencyjną – na zasadach ogólnodostępności, wg stawki jak w regulaminie kompleksu. Znajdziemy tu także lądowisko dla śmigłowców, siłownię otwartą, korty tenisowe, kilka parkingów.
W latach trzydziestych XX wieku Zamek Prezydenta RP jako gmach reprezentacyjny, przeznaczony dla najwyższych władz państwa, wszedł w rejestr takich obiektów jak m.in. Wawel w Krakowie, Zamek i Łazienki Królewskie w Warszawie, pałacyk myśliwski w Spale, pałac w Białowieży czy zamek w Kórniku k. Poznania.
redakcja autoflesz.com