Byszewo, to mała wieś w gminie Koronowo, zamieszkała przez niecałe... 300 mieszkańców, położona urokliwie w rzecznej rynnie pomiędzy jeziorami Studziennym, Krosno i Długim. To tylko jeden z atutów tego miejsca, są inne o których zaraz opowiemy. Jednak, głównym celem pielgrzymek, odwiedzin, duchowego wsparcia jest cudowny obraz Matki Boskiej Byszewskiej. Powiecie, że tych cudownych obrazów jest wiele... zgoda, ale ten w obecnym sanktuarium ma moc uzdrawiania chorych i jest czczony niemal tak samo, jak jeszcze bardziej znany obraz Matki Boskiej Częstochowskiej na Jasnej Górze.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Nie ma twardych dowodów, ale w 1286 roku Byszewo uzyskało prawa miejskie, znacznie wcześniej niż Koronowo. Obok Kcyni mogło być jednym z najstarszych miast w (obecnym) Kujawsko-Pomorskiem. Niestety najazdy Krzyżaków zmieniły status miasteczka.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Pierwsze potwierdzone informacje o wsi pochodzą z połowy XIII wieku. Jak twierdzi obecny proboszcz, to Mikołaj Zbrożek - podskarbi księcia kujawskiego Kazimierza - ofiarował w 1250 roku przybyłym tu cystersom Byszewo wraz z ośmioma sąsiadującymi wioskami (Wierzchucino, Rybino, Popielewo, Salno, Więzowno, Gorzewo, Janiszewo i Tryszczyn). Można przyjąć, że od tego czasu klasztor w Byszewie był filią zakonu w Sulejowie, a od 1285 r. zakonu w Lubiążu (jeden z dwu największych w Europie).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Wspomnieliśmy o Krzyżakach, to oni w 1283 r. podniszczyli klasztor. Jednak w tym samym roku cystersi uzyskali dla Byszewa przywilej lokalizacji miasta na prawie magdeburskim, ale formalności nie stało się zadość. Cystersi systematycznie powiększali swoje dobra, klasztor wzbogacił się o leżącą w dolinie Brdy osadę Smeysche (dzisiejsze Koronowo).* Co ciekawe, zakonnicy przenieśli tam siedzibę opactwa (przez wieki nazywane byszewskim).
*/ Smeysche - to dawna nazwa Koronowa, która była używana przed nadaniem praw miejskich. W 1288 roku cystersi z Byszewa przejęli wieś Smeysze (późniejsze Koronowo) w zamian za inne dobra...
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W latach 1288-1460 duszpasterstwo w parafii Byszewie cystersi zlecili księżom diecezjalnym. Dopiero w 1460 r. bracia zakonni ponownie przejęli tu zarządzanie i prowadzili pracę duszpasterską, trwało to aż do sekularyzacji zakonu w 1828 r.
Przypomnijmy najważniejsze fakty z historii obecnego sanktuarium
Pierwsza świątyni zbudowana w tym miejscy pochodziła z połowy XIII wieku, dziś można oglądać stojąca w kruchcie romańską chrzcielnicę z tego okresu (oryginał), a nad wejściem głównym widnieje napis "Sanktuarium Byszewskie 1295). W XV wieku zbudowano na starych fundamentach kościół murowany, który przetrwał do XVII wieku (według źródeł uległ spaleniu).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Na fundamentach klasztoru i spalonego kościoła, w latach 1610-1663 wzniesiono nową – trzecią już - manierystyczną świątynię pw. św. Trójcy, która z kolejnymi zmianami (modernizacjami) przetrwała do czasów obecnych. W drugiej połowie XVIII wieku kościół przebudowano i powiększono o kaplice boczne i kruchtę. Dziś w jednej z kaplic brakuje obrazu, który oddano do renowacji.
Międzynarodowy Szlak Cysterski
Sanktuarium w Byszewie należy do Międzynarodowego Szlaku Cysterskiego. W środku znajdziemy wyposażeniem w stylu barokowym i rokokowym. Na ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Bożej z XVIII wieku ubranej w srebrną i pozłacana sukienka. To dar miejscowego opata Stanisława Bagniewskiego, który został cudownie uzdrowiony po wstawiennictwie Matki Bożej Byszewskiej.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Cenne wyposażenie
Sanktuarium (obok cudownego obrazu Matki Bożej), kryje wiele innych, niezwykle drogocennych skarbów, w znacznej mierze pochodzących z drugiej połowy XVIII w. Cudowny obraz – dziś – jest chowany przy muzyce skomponowanej specjalnie na tę okazję. Warto też przyjrzeć się bliżej ołtarzom bocznym – z prawej strony znajduje się ołtarz Najświętszej Maryi Panny i św. Bernarda z Clairvaux (najsłynniejszego przedstawiciela zakonu cystersów), a z lewej strony ołtarz pw. Świętej Trójcy i św. Orędowników wyzwalających dusze z czyśćca.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Kaplice boczne – w południowej pw. Męki Pańskiej znajduje się ołtarz „Ecce Homo”. W centrum widzimy Pana Jezusa po ubiczowaniu, a po bokach figury cystersów prezentujących narzędzia Męki Pańskiej.*
*/Są to: trzy gwoździe, młotek, kleszcze, drabina, sznury, dzida, dzban, kielich, rękawica, kości do gry, trzydzieści srebrników, wiązka róży, trzcina (hizop) z gąbką, knut (bat, bicz), miecz, słup, zaćmione słońce, zasłona, korona cierniowa, kogut, chusta św.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W nawie północnej natomiast – pw. Matki Bożej Różańcowej – ołtarz ozdabiają figury św. Dominika i św. Katarzyny Sieneńskiej. Obie kaplice boczne posiadają krypty, w których spoczywają trumny z doczesnymi szczątkami fundatorów tego sanktuarium z rodziny Chrząstowskich. Krypty kryją nadal tajemnice, a śmiałkowie, którzy próbowali je spenetrować - szukając skarbów - w dziwny sposób tracili życie.
Przy kościele znajduje się dzwonnica naziemna z przełomu XVIII i XIX wieku, będąca jednocześnie bramą w murze obwodowym wokół świątyni. Do cennych zabytków miejscowej architektury zaliczyć należy także drewniany spichlerz plebański z XVIII wieku. Wokół sanktuarium znajduje się miejscowy cmentarz.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Cudowny Obra Matki Boskiej Królowej Krajny – do dziś – jest owiany tajemnicą. Chyba nikt nie potrafi powiedzieć (udowodnić) z jakiego okresu pochodzi. Jest też druga teoria, o mniejszym parciu historyków sztuki, aby tę zagadkę wyjaśnić. Obraz ten namalowany został na desce przez nieznanego malarza i nosi na sobie ślady licznych ingerencji malarskich. Jeśli pochodzi z XIII wieku, co jest bardzo możliwe, to z całą pewnością jest najstarszym - łaskami słynącym - obrazem w diecezji pelplińskiej.
Przekazy historyczne podają (także legendy), że obraz ten wydobyto z rynny jeziora Studziennego (i Długiego), dziś często używa się nazwy... jeziora Świętego. Warto dodać, że kopia obrazu Matki Boskiej jest zamocowana na platformie jeziora Długiego, a pomost służy do odprawiania mszy świętych podczas ważnych wydarzeń kościelnych.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Obraz w okresie reformacji przechowywany był między innymi w Koronowie i Obrze. Jednak, zdaniem d. przeora zakonu o. Bagniewskiego, Matka Boska "dawała znaki", że chce wrócić do Byszewa. Tak też się stało, a do sanktuarium zaczęło przybywać wielu chorych, którzy mieli doznawać szczególnej łaski.
W okresie PRL-u, w lipcu 1966 roku obraz ten został uroczyście koronowany koronami Pawła VI przez bp. Kazimierza Kowalskiego. We mszy św. uczestniczyło kilku biskupów, opat zakonu cystersów a także ok. 150 księży i 15 tys. wiernych!
Z okazji jubileuszu Roku Milenijnego pan Andrzej Rutkowski, znany muzyk i kompozytor skomponował hymn, który towarzyszy odsłanianiu i zasłanianiu cudownego obrazu.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Organy
Pochodzą z pracowni wybitnego organmistrza Wilhelma Sauera. Były remontowane, ale nadal wymagają kolejnej renowacji. Warto dodać, że pięknie śpiewa i gra na organach byszewianka, a nagłośnienie sanktuarium jest wzorcem choćby dla proboszcza bazyliki mniejszej w Nowym Fordonie.
Ciekawostki:
- Z okazji 100-lecia objawień w Fatimie, z inicjatywy proboszcza, parafianie w dwa miesiące wybudowali w Byszewie drogę krzyżową. Poświęcił ją i mszę św. odprawił prymas Polski. Ks. abp. Wojciechowi Polakowi, prymasowi Polski, w uroczystościach odpustowych w Byszewie (3 września 2017 r.) towarzyszył ks. Wiesław Śmigiel, biskup pomocniczy diecezji pelplińskiej;
- Rokokowy ołtarz główny ufundował w 1759 Wojciech Chrząstowski, kasztelan nakielski;
- Nad jeziorem unosi się wybudowana także przez parafian kopia cudownego obrazu Matki Bożej Królowej Krajny;
- Wielu parafian, rolników ofiarowało kamienie na wybudowanie ołtarzy drogi krzyżowej. Ziemię przywieziono z terenów Krajny i Kujaw;
- Głównymi budowniczymi drogi krzyżowej w Byszewie byli Tadeusz Bargieł i Michał Świerdlewski;
- Z inicjatywy ks. proboszcza dr Stefana Adricha powstała w 2017 roku Kalwaria Byszewska (ścieżka przy jeziorze Świętym);
- W XII stacji drogi krzyżowej wmurowano kamień węgielny przywieziony z góry Tabor przez Małgorzatę i Rafała Jasińskich z Gogolina;
- W sanktuarium w Byszewie często występuje orkiestra dęta "Nowa Kujawia" pod dyrekcją, kapelmistrz dr Mirosława Kordowskiego.
redakcja autoflesz.com