Jeszcze w starym roku, korzystając z uroków Pojezierza Brodnickiego trafiliśmy do kilku ciekawych miejsc na mapie Polski. Warto je zobaczyć, polecić znajomym, zwłaszcza że sam król Władysław Jagieło był tu przed nami. Jednym z najciekawszych jest zapewne Nowe Miasto Lubawskiego, lokowane przez Otto von Lutterberga i Bazylika Mniejsza lokowana już w XIII wieku.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
To właśnie, komturowi Ziemi Chełmińskiej przypisuje się erygowanie tutejszej parafii w 1325 roku i zaczyn Nowego Miasta. Budowla powstawała etapami. Murowana świątynia pod wezwaniem św. Tomasza Apostoła powstała dokładnie na tzw. szlaku św. Jakuba.
Na mocy bulli papieskiej „Cum Ecclesiae Culmensi" z 1601 r. włączono Nowe Miasto z przyległymi parafiami do diecezji chełmińskiej. Nie był to jednak okres spokojny i wolny od nurtów reformatorskich, szczególnie opanowanych przez Marcina Lutra. Luteranie zawładnęli nawet pod koniec XVI kościołem parafialnym. Jednak tutejsi proboszczowie dali odpór i mocno wspierali chrześcijan w okresie naporu protestantów.
Po Luteranach pojawili się Szwedzi, którzy nie mieli żadnych skrupułów w plądrowaniu, niszczeniu, a nawet paleniu ognisk katolickiego kultu - w 1629 r. zniszczyli np. klasztor o.o. Reformatów.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W czasie II wojny światowej okupant wprowadził urząd komisarza biskupiego, na który został wyznaczony ksiądz Franciszek Manthey. Złotą zgłoską w dziejach świątyni zapisano wydarzenie z 7 września 1967, gdy w kościele parafialnym kilkudniową posługę kapłańską sprawował kard. Karol Wojtyła - późniejszy papież Jan Paweł II. Na mocy dekretu „Sacra Congregatio pro Cultu Divino” stolicy apostolskiej, od dziewiątego września 1971 r., kościół pw. św. Tomasza Apostoła został podniesiony do rangi Bazyliki Mniejszej (dekret papieża Pawła VI).
Gotycka, trójnawowa bazylika św. Tomasza Apostoła budowana była etapami i finansowana na przestrzeni XIV i XV w. Historycy kościoła, na podstawie dostępnych źródeł i badań naukowych wysunęli śmiałą hipotezę, iż prezbiterium może być lokowane jeszcze w 1330 roku (lub nieco wcześnie). Ciekawostką jest fakt, iż mury miejskie Nowego Miasta Lubawskiego zbudowano z cegły, dokładnie takiej samej, jak prezbiterium. To tylko jeden z dowodów, iż gród zaczął się prężnie rozwijać z chwilą lokowania świątyni (i jej kolejnych etapów rozbudowy).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Obecna bazylika przeżywała okres świetności na przełomie XVII i XVIII w., dzięki proboszczowi Janowi Ewertowskiemu. Jego sukcesorzy także dołożyli wielu starań, aby świątynia nadal doświadczała okresu świetności. Wybudowano wtedy słynny „Łuk Triumfalnym”, poprawiono sztukaterię z granitowymi płytkami sprowadzonymi z Gdańska, dobudowano ołtarze (św. Tomasza, św. Walentego, św. Józefa i św. Trójcy), odnowiono freski symbolizujące historię Polski z różnych okresów.
Wprawdzie wnętrze kościoła nie ma ściśle charakteru gotyckiego, gdyż dość zręcznie wprowadzono także elementy barokowe, co jest uznawane za klejnot w koronie, to jeden z najpiękniejszych kościołów dekanatu nowomiejskiego. Perełką ołtarza głównego, wykonanego w 1630 roku przez Ditofa Siversa z Lubawy, jest starannie przechowywana figurka matki Boskiej Łąkowskiej. Figura pochodzi prawdopodobnie z 1402 roku! Przypomnijmy, iż po spaleniu klasztoru w Łąkach Gracjańskich figurka Matki Biskiej Łąkowskiej została przeniesiono do bazyliki w 1882 roku.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
- Jej koronacji (koronami papieskimi poświęconymi przez papieża Benedykta XIV) dokonał biskup Leski - mówi ks. kanonik Zbigniew Markowski, kustosz i proboszcz świątyni
Dość szybko rozwinął się tu kult maryjny, a sława Łąk Bratiańskich nazywanych zachodniopruską Częstochową szybko obiegła Polskę. Dodajmy, iż bazylika leży na tzw. szlaku św. Jakuba i jest udostępniona do zwiedzania jedynie wtedy, gdy nie ma mszy św. Wspomniany na początku założyciel świątyni komtur von Lutterberg został pochowany w podziemiach kościoła, a tablicę nagrobną z brązu przeniesiono do kruchty przy wejściu do bazyliki.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Nowe Miasto Lubawskie – małe, urocze miasteczko w woj. warmińsko-mazurskim. Obecnie liczy ponad 11 tys. mieszkańców. Jednym z najpiękniejszych zabytków miasto z prawami miejskimi z roku 1353 jest wspomniana bazylika, kilkadziesiąt metrów dalej dochodzimy do malowniczego rynku, gdzie znajdziemy najważniejsze urzędy i XIX wieczne kamienice. Centralnym punktem jest kościół ewangelicki, który po II wojnie światowej został przekształcony na kino „Harmonia”.
redakcja autoflesz.com