Pałac w Lubostroniu jest perełką na mapie Kujawsko-Pomorskiego. Tu odbywają się bardzo ciekawe imprezy motoryzacyjne inicjujące sezon letni, koncerty, wernisaże a także wydarzenia kulturalno-naukowe, których nie można przegapić. Byliśmy tu kilkakrotnie, ostatnio podczas plenerowych zdjęć najnowszej Skody Octavii. Mamy nadzieję bywać tu częściej, a za zgodą obecnych gospodarzy pałacu wykonać kolejną sesję fotograficzną. Dziś fachowa informacja historyczna o tym zespole pałacowo-parkowym, przesłana do redakcji przez panią Karolinę Malak, specjalistę ds. kultury.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Pałac w Lubostroniu wzniesiony został dla Fryderyka Skórzewskiego, syna słynnej z piękności, ale i niezwykle mądrej Marianny z Ciecierskich Skórzewskiej. Prowadziła ona salon w Berlinie, przyjaźniła się z królem pruskim, który nie odmówił jej trzymania do chrztu młodego Fryderyka. Wkrótce potem piękna pani generałowa odeszła do lepszego świata (1773 r.), polecając przed śmiercią opiekę nad swymi dziećmi królowi. Zatrzymał on pięcioletniego chłopca, pozwalając siostrom wyjechać do Polski. Jednak rodzinie udało się potajemnie wywieźć malca, którego w obawie przed Fryderykiem Wielkim nie wychowywano w rodzinnym Margoninie (znajdującym się od 1772 r. pod panowaniem pruskim), lecz posłano do Warszawy, gdzie w klasztorze pijarów otrzymał staranną edukację.
Kiedy Fryderyk Skórzewski dorósł, postanowił wznieść dla siebie pałac w Lubostroniu, wtedy noszącym nazwę Piłatowo. Wszystkie opisy zgodnie podkreślają jego urocze położenie: ,,(...) wystawił gmach w miejscu ustronnem lecz lubem’’.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Skórzewski wiele podróżował do Anglii i Włoch. W Italii zetknął się ze wspaniałymi realizacjami Andreo Palladia i na pewno widział najsłynniejszą – Villę Rotonda (dop. red. - zwana także Villa Almerico Capra). W Anglii czytał nowo wydane traktaty architektoniczne Palladia, które wywarły ogromny wpływ na wznoszone przez arystokrację angielską pałace. Wille palladiańskie w Mereworth Castle, Kent i Chiswick były w Europie szeroko znane i podziwiane. Widział też w Warszawie budynek Królikarni, malowniczo położonej na skarpie, oglądał budynki wznoszone dla ostatniego króla Polski – Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Przegląd tych wszystkich dzieł architektonicznego sztychu pozwolił Skórzewskiemu na wybór stylu i okazałości pałacu. Zlecił zatem budowę nowej siedziby (przed 1800 r.) znanemu polskiemu architektowi Stanisławowi Zawadzkiemu, który w Wielkopolsce wzniósł pałace w Dobrzycy (Wielkopolska) i Śmiełowie (Wielkopolska, powiat jarociński) dla krewnych Skórzewskiego – Gorzyńskich.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Pałac lubostroński wzorowany jest niewątpliwie na centralnych willach Palladia, założonych na rzucie kwadratu z salą rotundową pośrodku, nakrytą kopułą na wysokim tamburze. W Lubostroniu od frontu – przed wnęką – poprzedzony wielkimi schodami umieszczony jest okazały portyk o ośmiu kolumnach jońskich, ustawionych w dwóch rzędach. Mimo symetrycznie opracowanej elewacji, fasada frontowa jest siedmioosiowa, pozostałe – odmiennie niż w Palladia – pięcioosiowe i mają czterokolumnowe portyki przyścienne.
Prace przy dekoracji wnętrz trwały do 1806 r. dekoracje malarska wykonał Antoni Szmuglewicz, a sztukatorską – Michał Ceptowicz. Według tradycji do budowy pałacu lubostrońskiego użyto kapiteli i baz, które przygotowywane były dla niezrealizowanej warszawskiej Świątyni Opatrzności.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Lubostroń jest jednym z najwspanialszych polskich wnętrz klasycystycznych, którego głównymi walorami są umiejętnie skomponowanie elementów architektury i dekoracji oraz subtelne rozwiązania kolorystyczne. Wnętrze to, mimo niewątpliwego bogactwa, jest monumentalne i surowe w swym charakterze. Nawiązuje swym charakterem do Sali w Królikarni i Łazienkach i podobnie jak one, odwołuje się do przeszłości narodu. Na uwagę zasługuje dobry artystyczny i techniczny poziom wykonania stiukowych płaskorzeźb stanowiących najistotniejsze akcenty wystroju rotundy.
Tematyka płaskorzeźb zaczerpnięta została z historii Wielkopolski i oczywiście Polski. Na jednej z nich przedstawiono ,,Klęskę pod Płowcami zadaną zakonowi krzyżackiemu przez dzielnego Łokietka’’ na drugiej ,,Zwycięstwo Władysława Jagiełły odniesione nad Krzyżakami pod Koronowem’’. Tym dwu czynom orężnym z przeszłości towarzyszy przedstawienie działalności bardziej pokojowej: jedna płaskorzeźba ukazuje ,,Królową Jadwigę przepisująca prawa mistrzowi krzyżaków w Inowrocławiu w roku 1396’’ na drugiej ,,Marianna Skórzewska (matka Fryderyka) wręcza królowi pruskiemu Fryderykowi Wielkiemu plan budowy Kanału Noteckiego’’. Na posadzce sali umieszczono herb Polski i Litwy. Treść ideowa dekoracji koncentrowała się na stosunkach polsko - niemieckich i miała wykazać równorzędność, a niekiedy i wyższość kulturową Polaków nad Niemcami.
fot. (reprodukcja) Ryszard Nowicki/ Salon w Lubostroniu; źródło: zbiory Leona Skórzewskiego
Program rotundy uzupełniały wnętrza boczne. W westybulu na konsolach stały popiersia ,,zasłużonych narodowi mężów": Ossolińskich, Konarskich, Paców, Mniszchów, Działyńskich. Wykonane z białego marmuru, były zapewne replika brązowych popiersi i królewskiej galerii w Zamku Królewskim w Warszawie. Dalszy ciąg programu znajduje się na fasadach w przedstawieniach umieszczonych w naczółkach portyków. Chronos symbolizuje przemijający czas, na fasadzie północnej widnieje ,,Orzeł biały z pogonią’’, a na południowej, wśród panopli ,,pszczoły ówczesne godło Francuzów’’. Razem symbolizują nadzieję na odrodzenie państwa, nadzieję jaką w 1806 r. wzniecił w Wielkopolsce Napoleon Bonaparte.
Dookoła wyniesionego na wzgórzu pałacu rozciąga się jeden z najładniejszych parków w Polsce, a konfiguracja terenu pozwala wybiegać wzrokiem daleko w piękny krajobraz. Na uboczu wzniesiono klasycystyczne budynki stajni i wozowni.
fot. Pałac Lubostroń
Lokalizacja, ciekawostki historyczne
Zespół pałacowo-parkowy w Lubostroniu, położony na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, 30 km na pd-wschód od Bydgoszczy (droga 253, rzut berem od Łabiszyna). Jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury i sztuki ogrodowej doby klasycyzmu w Polsce, pamiątką po możnym i wpływowym rodzie Skórzewskich. W swojej historii pałac był znaczącym i prężnym centrum krzewienia narodowej kultury, sztuki i wartości patriotycznych. Tak jak wiele innych rezydencji doświadczył trudnych kart historii XX wieku.
Pałac zajmowali najpierw żołnierze Wermachtu, potem aktywiści ZMP, urlopowicze FWP, a wreszcie miejscowy PGR. Kiedy ten ostatni zbankrutował, pod młotek poszły zastawione w bankach pałacowe meble. Sam pałac uniknął dewastacji tylko dzięki zdecydowanym działaniom miejscowych władz i służb konserwatorskich.
30 kwietnia 1994 roku na bazie kompleksu Wojewoda Bydgoski utworzył instytucję kultury pod nazwą Badawczo – Rozwojowe Centrum Rehabilitacji Społecznej, Sztuki i Animacji Kulturalnej Osób Niepełnosprawnych. W wyniku reformy administracyjnej w roku 1999 organizatorem instytucji staje się powiat źniński, który nadaje jej w 2002 roku nową nazwę – „Pałac Lubostroń”. Powiat pełni tę funkcję do roku 2009, kiedy to samorząd woj. kujawsko-pomorskiego w poczuciu odpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe regionu przyjął rolę współorganizatora instytucji.
fot. Pałac Lubostroń / fot.4 Krzysztof Golec, autoflesz.com - Pani Karolina Malak, nasz przewodnik po przepięknym pałacu...
Z dniem 1 stycznia 2013 r. „Pałac Lubostroń”, po wypowiedzeniu umowy o współprowadzeniu przez władze powiatu, uzyskuje status wojewódzkiej instytucji kultury. Celem działania instytucji kultury „Pałac Lubostroń” jest trwała ochrona i konserwacja zespołu pałacowo-parkowego, promocja dziedzictwa narodowego oraz upowszechnianie różnych form kultury i sztuki o szczególnym znaczeniu artystycznym i historycznym. W swojej działalności merytorycznej „Pałac Lubostroń” szczególną wagę przywiązuje do popularyzacji i promocji muzyki klasycznej. Jest organizatorem wielu koncertów z udziałem wybitnych polskich i zagranicznych artystów. W Lubostroniu koncertowali m.in. prof.: Katarzyna Popowa-Zydroń, prof. Jerzy Godziszewski, Vadim Brodski czy Rafał Blechacz. W pałacowych wnętrzach gościł zmarły niedawno prof. Krzysztof Penderecki.
Instytucja organizuje również warsztaty muzyczne dla młodych, utalentowanych artystów oraz festiwal „Muzyka w świetle księżyca”. Jest miejscem wielu wernisaży – plastycznych czy fotograficznych. Organizuje również przedsięwzięcia o charakterze promocyjno-rekreacyjnym popularyzując m.in. tradycje jeździeckie i myśliwskie. Rocznie z oferty instytucji kultury korzysta ponad 45 tys. osób.
Pałac Lubostroń - samorządowa, wojewódzka instytucja kultury
Pałac w Lubostroniu - dawniej rezydencja rodu Skórzewskich jest obecnie z otaczającym ją parkiem angielskim uznana za perłę architektury klasycystycznej i jedno z najpiękniejszych założeń pałacowo – parkowych w tym stylu w Polsce.
Pałac polecał w swych listach do brata sam Adam Mickiewicz. Tu wychował się poeta i przyjaciel wieszcza, Stefan Garczyński, a stałym bywalcem klasycystycznego pałacu był autor „Mazurka Dąbrowskiego” Józef Wybicki.
„Sobie, Przyjaciołom i Potomnym 1800” – brzmi napis na głównym portyku, a uzupełniają go słowa Wergiliusza: „Tu bezpiecznie przed niebezpieczeństwami życia” – tak do odwiedzenia swego „lubego ustronia” zachęca sam fundator pałacu, Fryderyk Skórzewski.
Lata budowy tej rodowej siedziby zbiegły się w czasie z utratą niepodległości Polski, stąd architekturę pałacu i jego wystrój potraktowano jak wielki narodowy manifest. W konstrukcję budynku wpisano pozostałości materiałów przeznaczonych na budowę Świątyni Najwyższej Opatrzności, która miała upamiętniać Konstytucję 3 Maja, a powstaniu której przeszkodził rozbiór Polski.
O patriotyzmie przypomina wyeksponowana przez fundatora dewiza „Semper recte” (zawsze prawo, godnie, szlachetnie) oraz symboliczne naścienne malowidła i płaskorzeźby, zwłaszcza te w sercu pałacu – w unikatowej klasycystycznej rotundzie.
Celem działania, jak powiedzieliśmy wcześniej, instytucji kultury „Pałac Lubostroń” jest trwała ochrona i konserwacja zespołu pałacowo-parkowego, promocja dziedzictwa narodowego oraz upowszechnianie różnych form kultury i sztuki o szczególnym znaczeniu artystycznym i historycznym. W swojej działalności merytorycznej „Pałac Lubostroń” szczególną wagę przywiązuje do popularyzacji i promocji muzyki klasycznej. Jak powiedzieliśmy wcześniej jest organizatorem wielu koncertów z udziałem wybitnych polskich i zagranicznych artystów.
Na terenie instytucji znajdują się także zabytkowe budynki przeznaczone na miejsca noclegowe i restaurację. Ponoć... pychota, do tego bezpłatny patking - co już poprawia humor zmotoryzowanym - i ciekawa historia tego miejsca.
Ofertę turystyczną stanowi zwiedzanie pałacu z przewodnikiem (klasycystyczne wnętrza i wystawy czasowe), przejażdżki bryczką, tramwajem konnym lub saniami po parku i okolicy, ogniska, występy zespołów muzycznych czy spacer po zabytkowym parku. Pałac posiada też program adresowany do grup szkolnych. W pałacu organizowane są też ceremonie ślubne oraz plenery fotograficzne.
fot. Muzeum Ziemi Szubińskiej / hrabina Skórzewska
Hrabina Skórzewska - kobietą wybitną, typowa sawantka. Ożeniona z generałem Franciszkiem Skórzewskim wniosła w posagu m.in. majętność łabiszyńską, położoną niedaleko Bydgoszczy. Twórca tekstu polskiego hymnu, przyjaciel Skórzewskich, Józef Wybicki, napisał o niej, że jej uroda, to połączenie piękna Greczynek z przymilnym uśmiechem właściwym Polkom. Piękno Marianny połączone z wybitnym intelektem, zdominowało poczynania nie tylko jej męża, ale przede wszystkim pruskiego monarchy. W liście do Woltera tak o niej napisał: „(…) jest to swojego rodzaju osobliwość. Ta kobieta ma wyraźne zamiłowanie do nauki. Benedyktyńska dusza zamieszkuje jej ciało; przytem ma dużo dowcipu, a wadzi jej tylko trudność wysławiania się w języku francuskim, którym nie włada jeszcze tak swobodnie jak swoją inteligencją (…) Potrafi logicznie rozmawiać i wnioskować, a wolna jest od płochości kobiecej. (…) Oto przez trzy zimy obcuje w Berlinie (…) Podaje ją za wzór wszystkim naszym niewiastom, którym o wiele łatwiej byłoby kształcić się, niźli tej Polce”.
Z pewnością pani Karolina Malak z pałacu w Lubostroniu, dopowie nieco pikantniejszych szczegółów dot. pięknej hrabiny. Przynajmniej mamy taką nadzieję.
Pracownicy pałacu podejmują się realizacji najbardziej oryginalnych pomysłów, oferując przy tym przyjęcie weselne w:
- pałacu głównym;
- restauracji (budynek dawnych stajni i wozowni);
- plenerze;
- lub innych, zabytkowych budynkach mieszczących się na terenie zespołu pałacowo-parkowego w Lubostroniu.
Ceremonia ślubna w kaplicy pałacowej lub w zaciszu pięknego parku to jedyne w swoim rodzaju przeżycie. Do tego wykwintne dania, bogate menu. Na gości czeka 48 miejsc noclegowych w oficynie oraz 3 apartamenty sytuowane w pałacu głównym. Dla Nowożeńców czeka prezent od Pałacu Lubostroń w postaci noclegu w stylowo urządzonym apartamencie. Z kolei sesja fotograficzną w historycznych wnętrzach oraz w pięknym parku, to gratka nie lada.
Od redakcji: dziękujemy Pani Karolinie Malak, za pomoc i ciekawe materiały o samym pałacu i jego właścicielach. Temat ten, jest tak samo ciekawy, jak historia Marianny Orańskiej z pałacu w Ząbkowicach Śląskich.
- przeczytaj także:
Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim - ciekawostki perełki Dolnego Śląska
redakcja autoflesz.com
Źródło: Karolina Malak, specjalista ds. kultury
Pałac Lubostroń