Uchwałą Sejmu i Senatu RP rok 2021 ogłoszony został rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. To także 120. rocznica urodzin Prymasa Tysiąclecia, a także uroczystość jego beatyfikacji - 12 września w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. W tym samym czasie beatyfikowana zostanie także matka Elżbieta Róża Czacka – założycielka Towarzystwa Opieki na Ociemniałymi w Laskach.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / ołtarz główny
Uchwałą Sejmu i Senatu RP rok 2021 ogłoszony został rokiem kardynała Stefana Wyszyńskiego. To także 120. rocznica urodzin Prymasa Tysiąclecia, a także uroczystość jego beatyfikacji - 12 września w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. W tym samym czasie beatyfikowana zostanie także matka Elżbieta Róża Czacka – założycielka Towarzystwa Opieki na Ociemniałymi w Laskach.
W dniu beatyfikacji odbędzie się transmisja uroczystości beatyfikacyjnych, prezentowana będzie także „Historia na zdjęciach”, a także zaplanowano kinową premierę filmu fabularnego „Wyszyński – zemsta czy przebaczenie”.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W naszym regionie "Historia na zdjęciach” poparta będzie prelekcją wybitnych znawców historii bł. kard. Stefana Wyszyńskiego na Kujawach i Pomorzu: dk. prof. dr hab. Waldemara Rozynkowskiego i ks. dr. hab. Wojciecha Szukalskiego.
Historia na zdjęciach prezentowana będzie we wrześniu br. w następujących miastach i kościołach:
- 12-13 Brzoza, kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, godz. 8.00, jak również 16.00 – poprowadzi ks. dr hab. Wojciech Szukalski;
- 14-16 Chełmno, Ratusz, ul. Rynek 28;
- 17-20 Rywałd, klasztor Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów, ul. Rywałd 48;
- 21-25 Inowrocław, Instytut Prymasa Józefa Glempa, pl. Klasztorny 2;
- 26-30 Górsk, Centrum Edukacji Młodzieży, ul. Ks. Markiewicza 10.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Kaplica pw. Najświętszej Maryi Panny, gdzie kard. Wyszyński był wyświecony, także zamknięta kutą bramą...
29 lat kardynała we Włocławku
Kardynał Stefan Wyszyński przez 29 lat był związany z Włocławkiem, przybył tu jako 16- latek, syn organisty z Andrzejewa. Po studiach doktoranckich w Lublinie, podróży naukowej po Europie powrócił do włocławskiej katedry. Tu, na samym początku posługi Najświętszej Maryi Panny MP był wikariuszem (w diecezji włocławskiej), później zaś pełnił rożne funkcje: był dziennikarzem katolickim, redaktorem (Słowo Kujawskie, Ateneum Kapłańskie). Wykładał też ekonomię społeczna, a w Wyższym Seminarium Duchownym był nawet, przez krótki okres, rektorem tej uczelni. Z Włocławkiem rozstał się dopiero w 1946 roku, gdy otrzymał świecenia biskupie; ale do katedry zawsze wracał.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Małe co nieco o bazylice katedralnej we Włocławku
Już w samej uchwale Rady Miasta tak określono jego herb: „W czerwonej tarczy srebrny mur blankowany ze złotą zamkniętą bramą, nad murem trzy baszty z których dwie boczne mniejsze blankowane, zaś środkowa większa blankowana z nakrytą złotą infułą biskupią”. /źródło: www.gov.pl/
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Złota infuła jednoznacznie wskazuje związek miasta z biskupstwem i katedrą. To jedna z najstarszych, gotyckich katedr w Polsce, starsza niż katedra gnieźnieńska.
Nie ma jednoznacznych przekazów odnośnie przeniesienia biskupstwa z Kruszwicy do Włocławka (nawet w zapiskach Jana Długosza). Zakłada się jednak, że ta kościelna roszada powstała za czasów Bolesława Krzywoustego. Skoro powstało tu silne ognisko władzy biskupów musiała powstać katedra. Taka powstała w XIII wieku, ale była to budowla romańska. Nie na długo! Hordy krzyżackie skutecznie zniszczyły miasto i katedrę w latach 1329-33.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / pomnik kard. Stefana Wyszyńskiego
Druga lokacja miasta „civitas” nastąpiła w 1339 roku. Na mocy przywileju bp Macieja z Gołańczy (i jego fundacji) - rozpoczęto odbudowę katedry, a raczej budowę nowej. Dlaczego, bo poprzednia (romańska, spalona) była lokowana na południowy wschód od zamku, w pobliżu ulic Gdańskiej, Bednarskiej i Zamczej.
Mając wzgląd na bezpieczeństwo i kaprysy przyrody (wylewy Wisły) nowa świątynia powstała (wtedy) poza miastem na skarpie wiślanej. Co ciekawe, budowa trwała tylko dwa lata, gdyż biskupi chcieli konsekracji katedry, jako wotum za zwycięstwo króla Jagiełły odniesione nad Krzyżakami pod Grunwaldem (konsekracja już w 1411 roku).
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Budowa - w tym wyposażanie, freski, wota - trwała wiele lat. Swój obecny kształt, świątynia zawdzięcza kolejnej rozbudowie i jej docelowej regotyzacji na przełomie XIX i XX wieku. Niektórzy architekci twierdzą, iż wspominana regotyzacja niekorzystnie wpłynęła na całość zabytku.
Ciekawostki
Obecnie kościół jest trójnawową bazyliką katedralną, a jego wyposażenie warto zobaczyć samemu. Dzięki staraniom bp Stanisława Zdzitowieckiego, papież Pius X podniósł kościół włocławską do rangi bazyliki mniejszej w 1907 roku. Wcześniej ten zaszczyt spotkał katedrę wawelską.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Niewątpliwą ciekawostką jest fakt, iż dwa lata po poświęceniu kamienia węgielnego pod budowę katedry we Włocławku (w 1342 r.) rozpoczęto prace przy budowie gotyckich katedr w Gnieźnie i Poznaniu. Malkontenci zarzucają, że włocławska bazylika im nie dorównuje. Naszym zdaniem niesłusznie, bo to tak, jakby porównywać najpiękniejsze zamki i pałace w Polsce. Który zatem jest najpiękniejszy?
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Kaplica Najświętszej Maryi Panny wykonana przez toruńskich złotników. "Srebrną" kaplicę chroni krata...
Skoro o ciekawostkach mowa, to przekażmy kilka elektryzujących faktów. Dość mało się naświetla fakt, iż katedra była kilka razy grabiona, bezczeszczona, a nawet palona, choćby przez Krzyżaków (ograbiona przez Szwedów i Prusaków). Mimo to udało się – nawet sporo – przechować dla potomnych.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ piękne freski i zdobienia oraz wspomniane "amfory głośnikowe"...
Znajdziemy tu dzieło Wita Stwosza czy witraże Mehoffera – naprawdę piękne. Niestety słynny, wczesnobarokowy, marmurowy ołtarz ufundowany przez bp Macieja Łubieńskiego został... sprzedany do kościoła w Zduńskiej Woli. Pozostały jedynie cenne obrazy Bartłomieja Strobla.
Dziś trudno dociec, czy obejmujący w 1929 r. biskupstwo włocławskie ks. bp Karol Mieczysław Radoński nakazał usunięcie neogotyckiego ołtarza głównego. Faktem jest, iż w to miejsce wstawiono wspomniany już gotycki obraz przedstawiający Wniebowzięcie NMP.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W prezbiterium znajdują się secesyjne witraże zaprojektowane przez artystę malarza Józefa Mehoffera, rektora ASP w Krakowie. Jeden z nich z ok. 1360 roku (ponoć najstarszy w Polsce) umieszczony w kaplicy św. Barbary przedstawia sceny z życia Jezusa. W prezbiterium zaś znajdziemy barokowe stalle (1683 r.), a na ołtarzu obraz przedstawiający Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, najprawdopodobniej namalowany jeszcze przed 1475 rokiem.
Kolejna ciekawostka to renesansowa tumba Piotra z Bnina, którą wykonał sam Wit Stwosz. Łacińska inskrypcja, gloryfikuje doczesne zasługi bp Piotra i wspomina fundatora: "Piotrowi z Bnina, biskupowi włocławskiemu, pobożnemu i mądremu, wzniesiono z fundacji Kallimacha niestrudzenie doświadczającego, przyjaciela najbardziej oddanego, roku 1493".
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
W środku znajdziemy epitafia z XV do XX wieku czy płyty nagrobne z manufaktury Vischerów i pracowni Jana Florentyńczyka, jak również obrazy wspomnianego Bartłomieja Strobla. Warto przypomnieć, że potop szwedzki dokonał kolejnych, istotnych i niechlubnych akcentów barbarzyństwa w świątyni. W 1657 r. kościół zbezcześcili i ograbili szwedzcy dragoni, a jego odbudowa trwała aż do 1691 r.
Niezwykle wartościowa i piękna zarazem jest Kaplica Najświętszego Sakramentu wykonana w XVIII w. przez toruńskich złotników: Jan Hausen i Jan Latyński. Podczas zwiedzania jest zamknięta kutą bramą jednego z miejscowych artystów kowali.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Ciekawostką i kolejnym dziełem sztuki sakralnej jest także siedmioramienny świecznik z 1596 roku, wykonany przez Hansa Meyera - zrabowany podczas wojny, powrócił do katedry w 2010 roku.
Warto też zwrócić uwagę na Krzyż Tumski, najprawdopodobniej z 1610 roku, który w oryginale stoi przed prezbiterium. Oszczędzili go Prusacy i niezwyciężona Armia Czerwona.
Mamy też ciekawostkę dla fanów audio, w katedrze nadal czynne są tzw. amfory głośnikowe z XIV wieku, wtedy były namiastką dobrego nagłośnienia w kościele. Dziś to atrakcja, ale nie mogliśmy usłyszeć, jak to pomaga w nagłośnieniu celebry mszy św.
I na koniec, dość oryginalnym i zjawiskowym pomysłem jest tu chrzest święty przy... chrzcielnicy wykonanej ok. roku 1700.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / organy Spiegela
Organy Jana Spiegela
Przez dwieście lat, od 1693 r., głównym instrumentem katedry włocławskiej były - zbudowane przez toruńskiego organmistrza - organy Mateusza Brandtnera. Ale zrodzi się nowy pomysł na jeszcze lepszy instrument podczas regotyzacji katedry.
Było kilka propozycji dot. tego ważnego instrumentu, wybrano jednak organy zaprojektowane przez Jana Spiegela. Organmistrz pochodził z rodziny organmistrzowskiej i działał w II połowie XIX wieku głównie na Śląsku i w Wielkopolsce. Poza organami w katedrze włocławskiej zbudował także instrumenty w: Kaliszu, Iwanowicach, Łasku, Wolborzu, Dzietrzykowicach, Złoczewie, Godynicach i Tubądzinie. Dokonał ponadto przebudowy organów w kościele św. Anny w Warszawie oraz wyremontował instrumenty w Jarocinie, Krzyżownikach i w Częstochowie. /źródło: ks. Andrzej Klocek, bazhum.muzhp.pl/
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / organy Spiegela
Zamiast zakończenia
W 2007 roku katedra obchodziła jubileusz 100-lecia podniesienia do godności bazyliki mniejszej. W 2010 roku zamontowano nowe, spiżowe drzwi w nawie północnej, gdzie przedstawiono dzieje Kościoła na Kujawach. Przed katedrą stoi pomnik kardynała Stefana Wyszyńskiego, który we włocławskiej katedrze (w Kaplicy NMP), w 1924 roku przyjął święcenia kapłańskie.
Bazylika katedralna pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny została uznana za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 10 grudnia 2018 roku.
Katedra robi wrażenie i warta jest zwiedzenia z przewodnikiem. Parking jest bezpłatny, a dojazd dość łatwy z każdego miejsca Włocławka.
Od redakcji: katedra posiada słabe światło zastane, większość zdjęć wykonana na b. wysokich czułościach ISO 5000
redakcja autoflesz.com