Karkonosze i Śnieżkę znają niemal wszyscy. Nie wszyscy jednak wiedzą, że najpiękniejsze zamki i pałace pięknieją w ostatnim czasie. Niektórzy nawet mówią, że słynna już Dolina Pałaców i Ogrodów to Mała Loara. Coś w tym jest, wystarczy przyjrzeć się z bliska, pooddychać świeżym powietrzem, a przy okazji poddać się magii tego zakątka Polski.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Pałac Wojanów
Jeszcze po wojnie, ten rejon to było skupisko rodowych rezydencji (pałace, zamki, renesansowe dwory, klasycystyczne rezydencje czy zespoły parkowo-krajobrazowe). Niestety, po nacjonalizacji przechodziło w różne ręce, czyli idąc dalej należało do wszystkich. I jak powiedział jeden z obecnych właścicielu – było niczyje!
Dziś całe to dobro jest w zasięgu ręku, skrzętnie odrestaurowywane przez kolejne pokolenia dawnych właścicieli, czy jak w przypadku Wojanowa, Pakoszowa, Łomnicy, Książa - nowych gospodarzy.
Obecni właściciele, korzystający z dotacji unijnych, doskonale wiedzą iż to bardzo dobra lokata kapitału. Przykładem jest Pałac w Łomnicy i Wojanowie. Szczególnie ten pierwszy zachwyca od kilku lat gości, turystów z Polski i Europy.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Pałac Wojanów Festival dell'Arte - goście podziwaiją grafikę i malarstwo znanych twórców
Festival dell'Arte - to już III edycja
Podczas Festivalu dell’Aarte można spotkać tu gości z Niemiec, Czech, Austrii czy Włoch. Wykorzystanie tego obiektu z wielohektarowym parkiem krajobrazowym to przysłowiowy strzał w dziesiątkę. W tym roku również odbył się już festiwal poszerzony o kolejne dobra kultury: Pałac Pakoszów, Wieża Książęca w Siedlęcinie, Zamek Karpniki, Pałac w Bukowcu, Pałac Paulinum czy Teatr C.K. Norwida. Większość z tych perełek architektury opisywaliśmy bardzo dokładnie, więc czytelnik bez problemu może dotrzeć do źródeł – opisane w dziale WARTO ZWIEDZIĆ, jak również porównać załączony materiał zdjęciowy.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Pałac Wojanów
W ramach otwarcia Festivalu dell'Arte (15-23 sierpnia br.) prezentowano prace takich artystów jak: Jerzy Duda Gracz, Agnieszka Jackiewicz, Hanna Snijder, Tomasz Terlecki, Grzegorz Kołodko, Romuald M. Sołdek, Anna Malicka-Zamorska, Katarzyna Koczyńska-Kielan, Przemysław Tyszkiewicz, Michał Kubiak, „Trójka w obrazach wielkich mistrzów". Ponadto, pierwszego dnia odbyło się spotkanie z artystami, wystąpił Artur Andrus, odbył się koncert muzyki kameralnej "Ensemble Le Musiche".
Nie trzeba dodawać, że Pałac Wojanów przyciąga młode pary, terminy na ślubne bankiety pałac ma zarezerwowane z wielomiesięcznym wyprzedzeniem.
Pałac Wojanów / Łomnica / Staniszów
To już perełki Jeleniej Góry i okolic. Nie omieszkaliśmy zatem zajrzeć między innymi do Wojanowa, Łomnicy i Staniszowa, aby z podziwem przyjrzeć się etosowi odbudowy tego, co w okresie PRL-u było systematycznie niszczone, zaniedbane, rozkradane. Czas podupadłych PGR-ów, które dość często wykorzystywały zabudowania pałacowe na magazyny, stajnie i obory minął bezpowrotnie. Dziś – na szczęście – znaleźli się mecenasi, również potomkowie dawnych właścicieli (jak wspominaliśmy), którzy uwierzyli iż można wziąć sprawy w swoje ręce.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Pałac Staniszów - w podjeleniogórskiej wsi - podobno najpiękniejszej - na Dolnym Śląsku są aż trzy pałace. Ten Pałac Staniszów był najwcześniej odrestaurowany przez rodzinę Dzida, zachwyca parkiem, basenem z podgrzewaną (odwierty termalne) wodą i SPA
Dziś nie będzie o problemach, bolączkach, niedomówieniach czy ścianie przepisów, z którymi musieli się zmierzyć ci właśnie ludzie. To dzięki nim możecie obejrzeć to co zarejestrowały flesze naszych redakcyjnych lustrzanek. Czy było wato, oceńcie sami.
Pałac Staniszów (Staniszów Górny) – jeden z najpiękniej odrestaurowanych pałaców. Renesansowy dwór lokowano już w II poł. XVI w. Potwierdzają to charakterystyczne, grube mury (metr grubości). Dokumenty historyczne nie wskazują, z czyjego nadania rozpoczęto budowę. Wiemy jednak, że w I poł. XVIII wieku, na zlecenie księcia von Reuss dokonano rozbudowy (zachowane sklepienie krzyżowe i lunetowe), założono park z wieloma unikalnymi drzewami, zmodernizowano też alkierz. Pierwsza gruntowna przebudowa ruszyła w 1787 roku. W latach 80. XIX w. powiększono też skrzydło wschodnie a przybudówka południowo-wschodnia jest efektem XX w. rozbudowy.
- Po wojnie mieścił się tu Państwowy Dom Wczasów Dziecięcych. Przez kilka lat stacjonowała także jednostka Zawodowej Straży Pożarnej – mówi Maria Koszak, b. dyrektorka miejscowej szkoły podstawowej i wychowawczyni dzieci
Nieremontowany obiekt systematycznie podupadał, a po wyprowadzce straży, uległ znacznej ruinie. Dopiero dzięki staraniom państwa Dzida rozpoczyna się mozolne odrestaurowywanie - a nieco później - rozbudowywanie obiektu. Park w stylu angielskim z oczkami wodnymi i unikalną roślinnością zachwyca gości i turystów (przeważnie Niemcy). Od kilku lat dostępny jest też basen i SPA. Gospodarze pałacu zapraszają wielu ciekawych artystów, odbywają się tu wystawy obrazów czy spotkania z ciekawymi ludźmi. Obiekt ten miał nawet swój epizod w filmie „Tajemnica twierdzy szyfrów” (2007).
Pałac na Wodzie, Staniszów (ciut więcej informacji) - kolejna posiadłość księcia vin Reuss w Staniszowie Dolnym. Dziś nowi właściciele nazwali ten obiekt "Pałac na Wodzie". Podobno była tu księżna Izabela Czartoryska, zachwycając się tym miejscem. Nie wiemy, czy próbowała słynnego likieru ziołowego poprawiającego krążenie...
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Pałac na Wodzie jest dziś własnością rodziny Tadajewskich
Pałac na Wodzie, rok budowy 1786, był rezydencją zapasową rodziny von Reuss, z zabudowaniami folwarcznymi i stajniami. Po wojnie typowy PGR ze znaną w województwie wrocławskim stacją hodowli krów. Czworaki w których hodowano bydło są głęboko modernizowane na przyszłe budynki kompleksu hotelowego.
Jak powiedzieliśmy, obecnie trwają tu szeroko zakrojone prace budowlane (kolejny budynek hotelowy, basen (odwierty termalne), boisko tenisowe, SPA i... wodotryski. Co tu znajdziemy? Znakomite plenery, dużo przestrzeni, bezpłatny parking, raj dla fotografików specjalizujących się w ślubnych fotkach. Szef kuchni to zakręcony miłośnik motoryzacji...
Staniszów (niem: Stansdorf) należy do najpiękniejszych wsi Kotliny Jeleniogórskiej. Pierwsze udokumentowane wzmianki o osadzie znajdziemy w księdze czynszów biskupstwa wrocławskiego z 1305 r. Pierwszym właścicielem Staniszowa był Heinrich Runge, ale dopiero przejęcie włości przez Heinricha von Reuss w 1620 roku zapoczątkowało budowę pałaców i ogrodów.
Wieś ma aż dwa pieczołowicie wyremontowane zespoły pałacowo-parkowe - trzeci czeka na nowego właściciela; przepięknie odrestaurowany kościół z XVI wieku, pobliskie ruiny zamku Henryka, unikalne w skali światowej złoża geotermalne, bezprzewodowy internet (więcej: Wakacje w Karkonoszach - Staniszów, nieoszlifowany diament) i... wodę źródlaną na bazie której przedwojenni zielarze wytwarzali tu słynne likiery (Echt Stonsdorfer Bitter).
- Dziś, to jedna z najdroższych wsi Kotliny Jeleniogórskiej. Ceny działek znacznie przekraczają 100 zł za metr kwadratowy. A Pałac na Wodzie jest znakomitym przykładem promocji osady znanej już w Polsce i wielu niemieckich landach - mówi Maria Koszak, emerytowana dyrektorka szkoły w Staniszowie
Pałac w Łomnicy - dokumenty źródłowe podają, iż dobra rodziny Zedlitzów w Łomnicy pochodzą z lat ok. 1475-1654. Na przełomie XVI /XVII wieku posiadłość należała do rodziny von Tomagnini. Przebudowa dworu na barokowy pałac miała miejsce w latach 1705-1725. Zasadnicza modernizacja pałacu miała miejsce w latach 1838-1844, po przejęciu obiektu przez rodzinę Küsterów.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Pałac Łomnica i Dom Wdowy i nowa Mazda 6
Projekt i realizację budowy pałacu powierzono Albertowi Tollbergowi. Obecny pałac, po wielu poprzednich gospodarzach, trafił w ręce spadkobierców rodziny Küsterów. Jeszcze w czasach PRL-u była tu szkoła, ale postępująca degradacja, w efekcie zawalenie się dachu wymiotło latorośl w inne miejsce. Budynek niszczał aż do czasu, gdy stworzono możliwości prawnego odkupienia obiektu przez potomków dawnych właścicieli (Carl Gustav von Küster). Obecnie pałacem zarządza Elisabeth von Küster.
Na terenie pałacu można zwiedzać niemal wszystkie przyległe obiekty, niektóre nadal czekają na renowację. Pobliski Dom Wdowy wybudowany przez rodzinę Mentzlów w latach 1803-1804 przekształcono na hotel i restaurację, gdzie serwuje się jadło i napitki regionalne. Przy pałacu działa Fundacja Dominium Łomnica, której prężnym orędownikiem jest pani Elisabeth.
Kotlina Jeleniogórska
Jednym słowem Kotlina Jeleniogórska to nie tylko wspaniała przyroda i krajobrazy, nie tylko unikalny kompleks rezydencji, ale też doskonałe plenery dla fotografików poszukujących swojej definicji piękna. To właśnie tu poszukiwacze skarbów znajdą ciekawe tematy, nieodkryte nadal obiekty czy poniemieckie budowle – idealne do eksploracji.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Pierwsza kaplica powstała z nadania Bolesława Wysokiego w 1175 roku. Obecne mury kościoła powstały w latach 1712-1714. Wnętrze utrzymane jest w bogatym barokowym stylu: posiada empory, zespół 8. ołtarzy bocznych z XVIII w., organy pochodzące z 1765 r. Ołtarz główny z 1716 roku zdobi obraz Michała Willmanna z 1687 r. wraz z rzeźbami świętych: Jana Chrzciciela, Jana Ewangelisty, Piotra i Pawła. Dziedziniec kościoła (na którym znajdował się cmentarz) oddziela od ulicy mur, w którym znajdują się płyty nagrobne Schaffgotschów przeniesione z Radomierza. Pod prezbiterium kościoła znajduje się krypta rodu Schaffgotschów wybudowana w 1601 roku...
Słynny „Złoty pociąg” czy obiekty RIESE to mekka dla historyków i odkrywców. Nie można też zapomnieć o licznych obiektach sakralnych jak np.: Kaplica św. Anny, kościół pw. Pankracego w Jeleniej Górze, kościół pw. św. Jana Chrzciciela., kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Mysłakowicach, bazylika w Krzeszowie i wielu, wielu innych obiektach niemożliwych do opisania przy pierwszym podejściu.
Pałac Schaffgotschów w Cieplicach – dziś to już dzielnica Jeleniej Góry (od 1975 roku) ze znanym uzdrowiskiem. Znajdziemy to przepiękny Park Zdrojowy, piękne kamieniczki i ostatnią nowość - Termy Cieplickie. Bezspornie największa atrakcją, niestety nieudostępnioną całkowicie do zwiedzania, jest rodowy Pałac Schaffgotschów.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com/ Pałac Schaffgotschów w Jeleniej Górze wzniesiony w latach 1784-1788. jednak pierwsze udokumentowane wzmianki dotyczące podwalin tej budowli pochodzą z lat 1550-1560, wtedy to wzniesiono pierwsze renesansowe założenia...
Rodową budowlę Schaffgotschów sfinansował hrabia Johann Nepomucen Schaffgotsch, według projektu Jana Jerzego Rudolfa. Styl dojrzałego baroku podkreślili cenieni artyści zatrudnieni przy wykańczaniu budowli. Dekoracje fasady wykonał Augustin Wagner i kamieniarz Johann Pausenberger. Wnętrza w latach 1789-1809 zdobili kolejni znani artyści tj. malarz Anton Paetz, S. Peschel i sztukator Johan Joseph Echtler.
Schaffgotschowie pozostali właścicielami pałacu do wiosny 1945 roku (a dokładniej Fryderyk Gotard Schaffgotsch), później "gospodarzem" była Armia Czerwona, która sprofanowała to miejsce przypisując mu funkcję lazaretu (pod przykryciem leczono tu weneryków).
- Zbiory muzealne pozostawione w pałacu zrabowano, a dokumentację np. manuskrypty, stare woluminy przeznaczono na... podpałkę - powiedziała Anna Matkowska, b. nauczycielka i ceniony psycholog
Tak gospodarowała niezwyciężona Armia Czerwona. Po wojnie budynek niszczał, a pozostałe wyposażenie szabrowano na potęgę. Zaraz po opuszczeniu pałacu przez Rosjan planowano przeznaczyć budynek na ośrodek wczasowy dla kadry Ludowego Wojska Polskiego. Nie wyszło, ale obiektem zainteresował się Związek Harcerstwa Polskiego, który wykorzystywał pomieszczenia pałacowe dla kadry instruktorskiej. Od 1975 roku w budynku znajduje się filia Politechniki Wrocławskiej.
- przeczytaj koniecznie:
- Dolina Pałaców i Ogrodów: Pałac Wojanów
- Mała Loara - Kotlina Jeleniogórska, dolina zamków, pałaców, ogrodów z Hondą Insight /mat. archiwalny/
- Pałac Pakoszów
- Najpiękniejsze zamki i pałace - Pałac Łomnica
- Pałac w Wojanowie przyciąga turystów i gości jak magnes
- "Złoty pociąg" odnaleziony?
- Zimowy rekonesans po Dolinie Pałaców i Ogrodów
galeria - zdjęcia:
- 1-5 Pałac Staniszów (Staniszów Górny);
- 6-9 oraz 15 Pałac na Wodzie - Staniszów Dolny
- 10-14- Jelenia Góra (Cieplice) / Pałac Schaffgotschów, wieża kościoła pw. św. Jana Chrzciciela, Uzdrowiska Cieplice, Kolegium Zakonu Pijarów w Cieplicach
- 16-18 Pałac Łomnica i Dom Wdowy
- 19-20 Pałac Wojanów
redakcja autoflesz.com
{nice1}